Podobnie jak wcześniej David Friedrich Strauss, Renan w książce Żywot Jezusa podjął się systematycznej „demistyfikacji” osoby Jezusa i ukazania go wyłącznie jako człowieka; dowodził przy tym, że Jezus historyczny nie tylko nie był Bogiem, ale nawet za Boga się nie uważał i interpretacja taka jest dziełem jego uczniów, którzy dokonali deifikacji mistrza. Żywot Jezusa nie jest jednak książką wrogą Jezusowi. Według Renana był on niezwykle szlachetnym człowiekiem, którym kierowały najlepsze intencje; opisany jest jednak jako człowiek i tylko jako człowiek, co spowodowało, że Żywot Jezusa stał się jedną z najgłośniejszych książek swojej epoki, a jego autora uznano w środowiskach katolickich i konserwatywnych oraz monarchicznych za bluźniercę. Żywot Jezusa ujawnił całokształt dylematu katolika okresu pozytywizmu, ukazując z jednej strony nieskrywany podziw dla osobowości Jezusa, a z drugiej – sceptycyzm co do faktu jego boskości.