Kościół Prawosławny na Ukrainie w wieku XVI pozostawał w większości na terenach będących pod panowaniem Wielkiego Księstwa Litewskiego. Choć jego władcy pozostawali poganami aż do końca XIV wieku, kultura ruska i prawosławna wywierał silny wpływ na stosunki w nim panujące.
Ważną rolę odgrywała metropolia halicka (działająca w latach 1302–1347 oraz 1371–1401) następnie przeniesiona do Lwowa.
Istniała też metropolia litewska, mająca przez pewien czas siedzibę w Nowogródku, a następnie w Wilnie, której metropolici tytułowali się m.in. jako kijowscy, haliccy i całej Rusi.
W 1299 metropolita Maksym przeniósł swoją siedzibę do Włodzimierza nad Klaźmą, zatrzymując tytuł metropolity kijowskiego i całej Rusi. W 1448 od kijowskiej metropolii oddzieliła się metropolia moskiewska, która nie podporządkowała się Konstantynopolowi.
Prawosławie w dawnej Rzeczypospolitej Wraz z unią lubelską niemal połowa obywateli Korony była wyznania prawosławnego. Intelektualnymi centrami prawosławia była Akademia Mohylańska i Akademia Ostrogska.