W miejscowości utworzono mały kościół – nad grobem Wendeliniusa. Uznaje się, że wzniesiono go prawdopodobnie na miejscu dzisiejszej kaplicy pw. św. Magdaleny. Dopiero na przełomie IX i X w. powstał pierwszy kościół na miejscu dzisiejszej bazyliki. Relikwie św. Wendalinusa zostały przeniesione tam w XI w. i od tego czasu w październiku organizowane są pielgrzymki do tego miejsca. Jednocześnie z kościołem powstał Wendelsmarkt, centralny rynek dla całego otoczenia. Wokół kościoła wcześniej zaczęła osiedlać się szlachta i kler. Zamek, dwór i kościół zrosły się stopniowo dopiero w XIV w.
Do końca XX w. St. Wendel był ważniejszą bazą Verdun w Zachodniej Rzeszy. W latach 1326–1328 elektor Trewiru i arcybiskup Baldwin Luksemburski nabył zamek i wieś St. Wendel. Chciał on wyprzeć lotaryńskie wpływy znad Renu. Z nabyciem wsi przez Baldwina St. Wendel szybko rozrosło się do średniego miasta. Pierwszym dzierżawcą (i burggrafem) został Jakomin von Monkler. Jako reprezentant elektora zaprzestał budowy nowego zamku. W tym samym czasie poleceniem biskupa Baldwina rozpoczął prace nad budową nowego kościoła pielgrzymkowego. Podczas zwołanego w 1323, w Norymberdze sejmie rzeszy Baldwin wykupił u cesarza Ludwika IV Bawarskiego prawa miejskie dla St. Wendel, przyniosło to wiele zysków dla samego miasta, jak i biskupstwa.