Na ziemiach polski miano komes w dokumentach pojawia się w XII wieku wskutek przejmowania zachodnich zwyczajów i tytulatury. Kontakt z Zachodem dotyczył przede wszystkim rodziny książęcej i najbliższych jej współpracowników. Pierwotnie komesami nazywano panów lennych (możnowładców), w okresie feudalnym – zarządców okręgów grodowych. Jako urzędnicy królewscy zarządzali grodem, pilnowali poboru podatków, na swoim terenie sprawowali władzę sądowniczą i dowodzili wojskiem. Ze względu na położenie okręgu komesi nie byli równi sobie – komesi stolicy i obszarów bardziej strategicznych zazwyczaj byli wybierani spośród bardziej zaufanych ludzi i mieli częstszy kontakt z władcą. Częściej też wyruszali na wojnę, a z różnych przyczyn nie uczestnicząc osobiście, musieli wyznaczać zastępcę do spraw wojennych. Spośród można wywodzić funkcję wojewody.
Funkcja komesa często była dziedziczona, a po jej wygaśnięciu (np. z braku potomka męskiego) tytuł pozostawał i stawał się dziedziczny – wskutek czego pojawili się komesi tytularni. Przedniejsi z możnowładców, czując się im równymi z racji majątku, również przyjmowali tytuł komesa, choć nie łączyło się to ze sprawowaniem zarządzania okręgiem, jak nadal miało to miejsce w Europie Zachodniej.