Właściwy tekst składa się z czterech części – pierwsza, traktująca o zasadach poznania ludzkiego i obejmująca 76 zasad, jest ogólnym wprowadzeniem do filozofii kartezjańskiej – porusza kwestie natury prawdy, wątpienia, myślenia, istnienia Boga, zawierając przy tym wszystkie istotne elementy kartezjańskiej filozofii. Druga, traktująca o zasadach rzeczy materialnych i obejmująca 64 zasady, omawia najogólniejsze zagadnienia fizyki kartezjańskiej, dotyczące kosmosu, ciał fizycznych, materii, czasu i ruchu. Trzecia, traktująca o świecie widzialnym i obejmująca 157 tez, omawia bardziej szczegółowe zagadnienia fizyczne – zjawiska związane z niebem i ruchem planet, budowę wszechświata, gwiazdy, komety, słońce i światło. Czwarta, traktująca o Ziemi i zjawiskach ziemskich, obejmująca 207 tez, omawia pochodzenie Ziemi, jej podział, naturę czterech żywiołów i naturę zmysłów i introspekcji. Do tekstu dołącza się także obszerny spis zasad. Nigdy nie powstały zamierzone przez Kartezjusza część piąta i szósta, mające traktować o człowieku i zwierzętach.