Okres późnoantyczny Rozwój zdobnictwa książkowego, występującego w zwojach, nastąpił szczególnie po wprowadzeniu nowej formy książki – kodeksu. Zaletami kodeksu był materiał piśmienny (pergamin) oraz inny niż w przypadku zwoju sposób łączenia arkuszy (szycie składek z jednej strony – grzbietu). W kodeksie iluminacje nie były tak narażone na zniszczenie, jak w wypadku zwoju, każdorazowo przy lekturze rozwijanego i zwijanego.
Iluminatorstwo nawiązywało do wzorców ikonograficznych sztuki starożytnej. Przykładem późnoantycznego zdobnictwa książkowego jest Vergilius Vaticanus z ok. 400 roku.
Okres wczesnośredniowieczny Iluminatorstwo merowińskie Iluminacje drugiej połowy VII i VIII wieku, powstałe na terenie Galii, nawiązywały również do malarstwa antycznego. Dominowała prosta dekoracja ornamentalna, nie występowały żadne przedstawienia figuralne. Od VIII wieku upowszechniły się ornamenty zoomorficzne. Zdobnictwo książkowe było tworzone głównie przed mnichów w klasztorach m.in. Chelles i Laon. thumb|Strona dywanowa z Księgi z Kells, karta 33r