Śmierć brata stanowiła punkt zwrotny w życiu Matyldy. Stała się wówczas jedyną przedstawicielką szwabskiej linii Ludolfingów i przejęła w zarząd rodowe dobra. Po śmierci brata znalazła się w środku walki o władzę pomiędzy zwolennikami Ottona III a Henrykiem Kłótnikiem. Ten ostatni utracił w 976 księstwo Bawarii na rzecz brata Matyldy.
Tradycyjnie uważano, że po śmierci brata straciła wpływy polityczne. Przeciw tej tezie przemawia okoliczność, że Matylda nie poparła Henryka Kłótnika, gdyż jego zwycięstwo oznaczało upadek znaczenia opactwa w Essen. Można przypuszczać, że w tej sytuacji przystąpiła do działania. Na plakiecie fundacyjnej krzyża Ottona i Matyldy została przedstawiona w szatach szlacheckich, a nie zakonnych. Można zatem założyć, że nie pogodziła się z rolą zakonnicy.
Matylda była wówczas wychowawczynią Matyldy Saksońskiej, siostry Ottona III. Jej działania podczas walki o władzę w Rzeszy nie są znane. Jednak w tym czasie pozyskała dla swojego opactwa rzeźbę Złotej Madonny, która może być odczytywana jako symbol aspiracji cesarzowej Teofano do władzy.