Struktura podstawowa jest układem zasadniczych instytucji politycznych, społecznych i gospodarczych w danym społeczeństwie. Struktura podstawowa określa warunki życia i oczekiwania jednostek ludzkich w społeczeństwie. John Rawls definiuje ją jako „sposób, w jaki główne instytucje społeczne dystrybuują podstawowe prawa i obowiązki oraz określają podział korzyści płynących ze społecznej kooperacji”. Struktura podstawowa odpowiada w dużej mierze tradycyjnie wyróżnianej w liberalizmie sferze publicznej (która odróżnia się od sfery prywatnej).
Społeczeństwa mogą podejmować decyzje dotyczące kształtu struktury podstawowej i zasad, jakie nią rządzą. Podstawowym celem teorii sprawiedliwości jest wskazanie, jaka postać tej struktury jest najwłaściwsza ze względu na sprawiedliwość.
Metoda Punktem wyjścia Rawlsa było stworzenie teorii sprawiedliwości, która nie odwołuje się do podstaw będących przedmiotem sporów moralnych. Podstawy teorii miały być określone jako neutralna procedura, co do której wszyscy uczestnicy się zgodzą i na końcu której uzyska się odpowiedź na pytanie o najbardziej sprawiedliwe instytucje.