Poza rozprawą postanowienia wydaje sędzia bez udziału ławników, jeżeli ustawa nie stanowi inaczejArt. 7 i 14 ustawy z dnia 1 grudnia 1961 r. o izbach morskich ()..
Samorząd ławniczy Ławnicy w sądach powszechnych, Sądzie Najwyższym i izbach morskich (ale nie w sądach wojskowych) wybierają ze swego grona radę ławniczą, jej przewodniczącego i zastępców. Do zadań rady należy w szczególności podnoszenie poziomu pracy ławników i ich reprezentowanie oraz pobudzanie działalności wychowawczej ławników w społeczeństwie.
Ławnicy w poszczególnych rodzajach sądownictwa Sądy powszechne Ławnicy do sądów powszechnych wybierani są w głosowaniu tajnym przez rady gmin spośród kandydatów zgłoszonych przez Prezesa sądu, zakłady pracy, stowarzyszenia, związki zawodowe, organizacje społeczne i zawodowe, zarejestrowane na podstawie przepisów prawa (z wyłączeniem partii politycznych), oraz co najmniej 50 obywateli stale mieszkających na danym terenie (tj. obszarze objętym właściwością danego sądu) i mających czynne prawo wyborcze. Ławników wybiera się do sądów rejonowych i okręgowych (ale nie apelacyjnych). Kadencja ławnika wynosi cztery lata kalendarzowe następujące po roku, w którym dokonano wyboru.