dzień - dzian á (a pochylone), które w różnym stopniu upodabnia się do samogłoski o obecność samogłoski é (e pochylonego), najczęściej w narzędniku przymiotników, np. nasémi, dobrémi w dopełniaczu i celowniku rzeczowników rodzaju żeńskiego w liczbie pojedynczej końcówka -ej przeszła w -i, np. nasi, dobri ó (o pochylone) wymawiane było albo jako ů (samogłoska pośrednia pomiędzy o i u) albo jako u (tak jak ogólnopolskie ó) przejście nagłosowego ja- w je- i ra- w re- przejście a w e lub e w a m' (miękkie m) wymawiane było albo jako mń albo ń, np. mniasto/niasto (miasto) ř (rz) wymawiane było jako rż, np. grżip (grzyb), ale z czasem upodobniło się do ż (tak jak w języku ogólnopolskim), które jednak nie ulega mazurzeniu zamiana zbitki spółgłoskowej kt w cht, np. chto (kto) przejście -jd- w -ńd-, np. przyńdo (przyjdą) silne utrzymanie e ruchomego w końcówkach takich jak -ek, np. Łek – Łku, por. ogólnopolskie lek – leku hipotetyczne występowanie ë (szwy kaszubskiej) w wyrazach takich jak brële, mlëko (okulary, mleko'') liczne germanizmy (z dialektu dolnopruskiego) i bałtyzmy (z języka pruskiego i jaćwieskiego), obecne nawet w podstawowej komunikacji