powstała 1864 opera komiczna Stanisława Dunieckiego – Paziowie królowej Marysieńki.
Stanisław Moniuszko napisał kilka operetek (dziś już właściwie nie wystawianych) – Nocleg w Apeninach (1839), Ideał, Kurmaniol, czyli Francuzi lubią żartować (1841/1842), Loterię (1843 r.), Jawnutę (1850), Beatę (1871).
Z pomniejszych utworków (wystawianych jednak bardzo rzadko) w tym czasie wymienić można jeszcze: Żaków Kazimierza Hofmana, Słowiczka, Wilhelma Czerwińskiego (1874), Książę Łobuz Maurycego Falla, Lekcja tańców (z r. 1902) Seweryna Bersona, Luba niewinność (1912 r.) Władysława Lubomirskiego (napisana pod pseudonimem W. Lirski)Anna Wypych-Gawrońska, Lwowski teatr..., s. 274..
Operetka jako forma satyryczna nie była kojarzona ze „sztuką wysoką”. Jej libretta były często przerabiane, dostosowywane do potrzeb chwili (zmieniających się realiów politycznych). Integralną częścią operetki był tzw. kuplet, który wykonywali nierzadko aktorzy komediowi czy nawet dramatyczni (zwłaszcza gdy teatr posiadał pewne braki w obsadzie śpiewaków operetkowych).