Król Polski Zygmunt II August wystąpił jako protektor arcybiskupstwa ryskiego i zagroził Krzyżakom interwencją zbrojną. W obozie pod Poswolem zgromadził we wrześniu 1557 26 tysięcy żołnierzy i 56 armat wojska litewskiegoStanisław Karwowski Wcielenie Inflant do Litwy i Polski 1558-1561, Poznań 1873. pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Mikołaja Radziwiłła Rudego i 20 tysięcy wojsk polskich dowodzonych przez Jana Mieleckiego. Demonstracja zbrojna wywołała spodziewane wrażenie na zakonnikach inflanckich, tak że 14 września wielki mistrz Johann Wilhelm von Fürstenberg ukorzył się przed Zygmuntem Augustem i podpisał sojusz skierowany przeciwko Rosji. Car Iwan IV Groźny potraktował to jako casus belli i rozpoczął mobilizację swoich armii.
thumb|left|Iwan IV Groźny wysyła swoich posłów na Litwę, moskiewska miniatura z XVI wieku thumb|Rosjanie zdobywają Narwę w 1558
Wybuch W styczniu 1558 roku 70-tysięczne wojska moskiewskie uderzyły na Inflanty. Rosjanie zajęli Dorpat, Narwę i kilka zamków inflanckich. Święte Cesarstwo Rzymskie nie udzieliło żadnej pomocy wojskowej, formalnie podległemu sobie terytorium, poprzestając na 100 tys. guldenów subsydium i nałożeniu embarga na handel towarami strategicznymi z państwem moskiewskim.