Augusti 1750". mały|200px|Gliwice - Mury obronne. mały|200px|Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej) mały|200px|Gliwice - Szkic wyglądu bramy miejskiej i fosy w okresie od XVI do XVIII wieku mały|200px|Gliwice - Rzeźba nawiązująca do legendy o oblężeniu miasta podczas wojny trzydziestoletniej W czasach księstwa opolsko-raciborskiego Gliwice wraz z Opolem, Raciborzem, Prudnikiem, Żorami i Koźlem były własnością króla Czech. Ośrodkiem władz miejskich był ratusz, wybudowany w XV w., w którym urzędował wójt i starsi cechów.
Z chwilą wymarcia w 1525 roku ostatnich książąt z rodu Piastów Ziemia Gliwicka przeszła pod panowanie Habsburgów. W 1569 roku, za olbrzymią sumę 27 tysięcy talarów, Gliwice wykupiły tak zwane "państwo" gliwickie czyli zwierzchnie prawa książęce. Od tego czasu posiadały status wolnego miasta, podległego koronie czeskiej. W tym czasie do miasta należały następujące wsie: Szywałd, Krywałd, Ostropa, Trynek, Żernica oraz część Szobiszowic i folwark w Wójtowej Wsi. Do tego dochodziło około 400 ha lasów, liczne stawy rybne w dolinie Kłodnicy (największy z nich znajdował się w miejscu dzisiejszego Placu Krakowskiego), dwa młyny wodne na Kłodnicy i folusz do wyrobu sukna.