W związku z tym większość ludzi stara się wyjaśnić rozsądnie własne działanie (jeśli coś robię i nie wiem dlaczego tak postępuję – pojawia się dysonans w postaci podejrzenia że jestem osobą niemądrą, co narusza dobrą samoocenę). Dlatego większość ludzi szuka uzasadnienia dla własnego postępowania. Skądinąd wiadomo (teoria autopercepcji i błąd aktora-obserwatora), że ludzie poszukują przede wszystkim na zewnątrz przyczyn własnego działania. W teorii autopercepcji twierdzi się, że człowiek obserwuje własne działanie i wyjaśnia je tak jakby obserwował obcą osobę. Błąd aktora – obserwatora polega zaś na tym, że podczas wykonywania pewnej czynności (gdy jesteśmy „aktorami”), nasza uwaga kierowana jest na zewnątrz, a więc tam (w okolicznościach) znajdujemy przyczyny własnego zachowania (atrybucja sytuacyjna). Podsumowując: człowiek permanentnie zadaje sobie pytania: „Dlaczego robię to co robię” a poszukuje odpowiedzi według schematu: „najpierw szukamy przyczyn w sytuacji, a dopiero potem, gdy tam ich nie znajduję – w sobie”. Oznacza to, że jeśli jakieś działanie jest motywowane zarówno czynnikami zewnętrznymi (np. silna nagroda za pewne zachowanie), jak i wewnętrznymi (robię to dla przyjemności), to przeciętna osoba zwykle uświadamia sobie jedynie te czynniki zewnętrzne.