Obecnie cały obszar globu objęty jest kapitalistycznym systemem-światem. We wcześniejszych okresach historycznych mieliśmy jednak do czynienia z wieloma systemami-światami, pozostającymi w separacji. Poprzez europejską ekspansję terytorialną (zapoczątkowaną przez Portugalię i Hiszpanię) obszary te zostały włączone w nowoczesny system-świat, przede wszystkim jako peryferia. Większość z nich pełni tę rolę do dziś.
Oprócz ekspansji w systemie-świecie zachodzą też inne procesy zmiany, związane z cyklami ekonomicznymi (np. cyklami Kondratiewa) oraz rywalizacją pomiędzy państwami. W sprzyjających warunkach, państwo, które dominuje jednocześnie na trzech płaszczyznach, produkcyjnej, handlowej i finansowej, uzyskuje pozycję hegemona, czyli swoistego gwaranta i stabilizatora międzynarodowego porządku gospodarczego. W interesie hegemona leży promowanie wolnego rynku i otwartych granic, dzięki którym maksymalizuje własne zyski. Hegemonia jest u Wallersteina definiowana w kategoriach ekonomicznych, jest ona dość krótkotrwała i niestabilna. To różni tego autora od innych teoretyków stosunków międzynarodowych pojmujących hegemonię jako zjawisko polityczne lub polityczno-gospodarcze.