Przypisuje on duże znaczenie wybitnym jednostkom (genialnym, doskonałym moralnie, natchnionym), które prowadzą zbiorowości (przede wszystkim naród) do walki ze złem. Ten rodzaj mesjanizmu podawał w wątpliwość wartość rozumowego dowodzenia twierdzeń, starając się zrealizować swoje wizje za pomocą czynu moralnego. mesjanizm poetycki (mesjanizm natchnienia) (Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński) – był nurtem łączącym elementy obu powyższych. Przyznawał dużą rolę natchnieniu i mistycyzmowi, jednak nie przeciwstawiał ich ostro myśleniu racjonalistycznemu i filozofii. Natchniony poeta miał w tym nurcie pozycję uprzywilejowaną, wskazując kierunek rozwoju narodowi. Ten rodzaj mesjanizmu starał się wyrazić w natchnionej twórczości poetyckiej, wpływając na żywiołowy rozwój wielu nurtów literackich polskiego romantyzmu.
Inny podział bierze pod uwagę rodzaj podmiotu, który jest centralny dla danego nurtu. Zgodnie z tym wyróżnia się: mesjanizmy jednostkowe (indywidualne, osobowe) – przypisujące główną rolę wybitnym charyzmatycznym jednostkom (przywódcy religijni czy polityczni, poeci). Ten typ mesjanizmu prezentowali: Hoene-Wroński, Adam Mickiewicz w III części Dziadów. mesjanizmy zbiorowe – przypisujące główną rolę narodom.