Plemiona Powatanów prowadziły osiadły tryb życia i zajmowały się rolnictwem, myślistwem i rybołówstwem. Uprawiały głównie kukurydzę, w której to uprawie osiągnęły wielką biegłość. Zamieszkiwali w chatach, krytych korą drzewną. Cała ziemia była wspólną własnością. Poszczególne działki były przydzielane pod uprawę indywidualnym osobom lub rodzinom, lecz nigdy nie stawały się ich własnością. Pojęcie indywidualnego prawa własności ziemi było całkowicie obce Powatanom, dlatego transakcje sprzedaży ziemi kolonistom traktowali jako nie wiążące i tymczasowe.
Historia Niejasne są początki federacji, lecz uznaje się, że powstała ona na krótko przed przybyciem Europejczyków, prawdopodobnie około 1550 roku i została założona przez ojca lub dziada Powatana. Niektóre źródła jednak za założyciela konfederacji uznają samego Powatana, a czas jej utworzenia przesuwają na przełom wieków.
Powatanie (lub plemiona później do federacji należące) pierwszy raz nawiązali kontakty z Europejczykami w 1570, gdy Hiszpanie usiłowali skolonizować wybrzeża amerykańskie. Kontakty się zintensyfikowały, gdy w samym sercu ziem Powatanów Anglicy założyli osadę Jamestown, która wkrótce rozwinęła się w kolonię o nazwie Wirginia.