Fizycznie jest to umowna linia równowagi między ciśnieniem atmosferycznym, a ciśnieniem hydrostatycznym wód podziemnych.
Obecność i charakter wód podziemnych w dużym stopniu zależy od własności hydrogeologicznych skał.
Wody mogą się przemieszczać (wody ruchliwe) i wówczas wyróżnia się u nich trzy poziome strefy dynamiki hydrogeologicznej: strefę zasilania, strefę spływu oraz strefę drenażu. Ponad 50% zasobów wód podziemnych znajduje się natomiast w bezruchu (wody stagnacyjne) i wówczas można powiedzieć, że znajdują się one w strefie stagnacji hydrogeologicznej.
Udział wód podziemnych w cyklu hydrologicznym
mały|300x300px|Skład hydrosfery litologicznej ze względu na intensywność wymiany wód mały|350x350px|Schematyczne przedstawienie wód w strefie aeracji. A – ziarno skalne; B – woda higroskopowa; C – woda błonkowata; D – kierunek działania sił molekularnych; E – woda wolna; F – kierunek działania siły grawitacji; G – powietrze glebowe z parą wodną. mały|350x350px|Schematyczne przedstawienie różnych rodzajów wód podziemnych ze względu na głębokość.