n.e.) aż do XI wieku, kancelaria papieska używała terminu res publica christiana w odniesieniu do monarchii roszczących pretensje do władzy zwierzchniej nad ludami chrześcijańskimi, początkowo do Cesarstwa Bizantyjskiego, potem (od 800 roku) do Imperium Frankijskiego, a wreszcie do cesarstwa Ottonów. Pojęcie to pojawia się m.in. w oficjalnej korespondencji papieskiej z królami frankijskimi. Res publica christiana była tu traktowana jako chrześcijańska wspólnota polityczna, w odróżnieniu od wspólnoty religijnej, którą był Kościół (ecclesia). W niektórych kontekstach obu pojęć używano jednak zamiennie.
W XI wieku ustaliło się zasadnicze znaczenie tego terminu, które utrzymało się aż do końca średniowiecza. Res publica christiana oznaczała wszystkie państwa chrześcijańskie, traktowane jako jedność pod przewodnictwem papieża. To znaczenie wykrystalizowało się w sporze o inwestyturę i próbach narzucenia władcom papieskiego uniwersalizmu.
Jedność chrześcijan jako najszerszego społeczeństwa była jednym z głównych założeń średniowiecznej myśli politycznej. Instytucje polityczne pozostawały podzielone na wielość monarchii, ale jedność ta znajdowała odzwierciedlenie m.in. w sferze prawnej (np. poprzez prawo rzymskie, kanoniczne czy dyplomatyczne).