Rotmistrz chorągwi husarskiej stał w hierarchii wojskowej wyżej niż generał major autoramentu cudzoziemskiego, a rotmistrz chorągwi pancernej wyżej niż pułkownik piechoty czy dragonii.
W końcu XVIII wieku rotmistrze stali się dowódcami szwadronów. Istniał przy tym podział na rotmistrzów ze szwadronem (utrzymujących się dzięki prowadzeniu spraw gospodarczych oddziału) i na sztabsrotmistrzów (pozbawionych takiego dochodu). W XIX wieku rotmistrz był stopniem oficerskim w kawalerii i żandarmerii, odpowiadającym kapitanowi w innych rodzajach wojsk. W czasach kościuszkowskich i Królestwa Kongresowego z tytułu rotmistrza jako miana szarży zrezygnowano, zastępując go kapitanem.
W okresie międzywojennym i w Siłach Zbrojnych na Zachodzie stopień rotmistrza istniał w kawalerii i w oddziałach pancernych o kawaleryjskim rodowodzie.
W WP stopień rotmistrza funkcjonował do 1947 r. Obecnie stosowany jest nieformalnie w reprezentacyjnym Szwadronie Kawalerii Wojska Polskiego.