Teatr po wojnie Ponowne otwarcie teatru nastąpiło 19 lutego 1945. W pierwszych sezonach dyrektorem ponownie był Frycz, a na scenie występowała większa część dawnego zespołu, która grała tradycyjny, głównie polski repertuar. Zmiany wynikające z nowej sytuacji politycznej były jednak nieuniknione, dlatego Frycza wkrótce odwołano, zarzucając mu konserwatyzm, a teatr w sezonie 1946/1947 został na kilka lat połączony ze Starym Teatrem, w ramach Miejskich Teatrów Dramatycznych, co miało ułatwić władzom nadzór nad obiema instytucjami. Kierownictwo nad teatrem w 1947 objął Bronisław Dąbrowski, który był najdłużej urzędującym dyrektorem przy placu Św. Ducha – pozostał na stanowisku, wyjąwszy kilkuletnią przerwę, aż do 1972.
Teatr w latach 40. dysponował jednym z najlepszych w Polsce zespołów aktorskich. U boku mistrzów – Zofii Jaroszewskiej, Mieczysławy Ćwiklińskiej, Jana Kurnakowicza, Jerzego Leszczyńskiego, Antoniego Fertnera, Eugeniusza Fuldego, Tadeusza Kondrata, Ludwika Solskiego – zaczynała karierę grupa wybitnych, młodych aktorów, m.in. Halina Gryglaszewska, Halina Mikołajska, Marta Stebnicka, Aleksandra Śląska, Zofia Rysiówna, Marian Cebulski, Adam Hanuszkiewicz, Gustaw Holoubek i Tadeusz Łomnicki.