Pierwsze wzmianki pochodzą z 1233 roku, w Łukowie istniała małopolska kasztelania o strategicznym, nadgranicznym znaczeniu. W połowie XIII w. książę Bolesław Wstydliwy osadził w Łukowie templariuszy i wystarał się o utworzenie biskupstwa misyjnego – wymienianego w bulli papieża Aleksandra IV z 1 lutego 1257. Zadaniem rycerzy zakonnych miała być obrona grodu przed najazdami plemion pogańskich oraz stworzenie bazy dla ich chrystianizacji. Jednak wskutek interwencji Krzyżaków diecezja łukowska formalnie istniała tylko w latach 1254–1257 – papież cofnął pełnomocnictwo niedawno mianowanemu biskupowi, Bartłomiejowi z Pragi.
thumb|Władysław Jagiełło, król Polski, przenosi miasto Łuków z prawa polskiego i ruskiego na magdeburskie (Szczekarzew, 23 czerwca 1403 r.) Już w XIII wieku istniał w Łukowie drewniany zamek, obsadzony stałą załogą. Znajdował się w zakolu Krzny Południowej po jej lewej stronie, między dzisiejszymi ulicami: Kanałową, Laskowskiego i fragmentem ul. WyszyńskiegoW pracy źródłowej, opublikowanej w odcinkach w latach 1937–1938, autor pisze: „[...] pomiędzy teraźniejszymi ulicami – Chącióskiego, Jatkową, Kanałową i Szlachtuzową.” Ulice te nazywają się teraz (2022): ul. Chącióskiego → ul. Wyszyńskiego (przed wojną nazywała się ul. Chącińskiego, a nie Chącióskiego – literówka w przytaczanej pracy), ul.