Osią założenia urbanistycznego Katowic są ulice 3 Maja i Warszawska, u zbiegu których znajduje się Rynek. Jest ona zaakcentowana dwoma placami: Wolności i ks. E. Szramka. W pobliżu położone są dwa kolejne obszary położone prostopadle do tej osi: plac K. Miarki oraz rondo gen. J. Ziętka wraz z otaczającymi go przestrzeniami publicznymi eksponującymi obiekty będące wizytówkami Katowic – Spodkiem i pomnikiem Powstańców Śląskich. mały|Widok na śródmiejską część Katowic z wieżowca Altus (2024)
Znaczenie kompozycyjne mają też ulice A. Mickiewicza i Mariacka z zamykającym ją kościołem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Poza Śródmieściem, strukturę tkanki miejskiej uczytelniają m.in. plac Grunwaldzki czy plac Rady Europy.
Według stanu z grudnia 2007 roku w strukturze terenów zurbanizowanych największy udział mają tereny zabudowy mieszkaniowej, w tym jednorodzinnej (11,9% obszarów zurbanizowanych) i wielorodzinnej (10,5%), a także tereny komunikacji (22%). Tereny produkcyjno-usługowe stanowią 14,4% terenów zurbanizowanych, a tereny usług 10,6%. Tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej koncentrują się w dzielnicach zachodnich i południowych – głównie w Piotrowicach-Ochojcu, Ligocie-Panewnikach, Kostuchnie, Podlesiu i Zarzeczu.