Gitara odgrywała istotną rolę także w innych wczesnych formach muzyki afroamerykańskiej, m.in. w początkowych zespołach jazzowych, takich jak grupa Buddy Boldena z końca XIX wieku, oraz w tzw. string bands. W okresie poprzedzającym pierwsze nagrania blues ukształtował się jako forma akustyczna, w której wykonawca – najczęściej wokalista – akompaniował sobie samodzielnie na gitarze, występując przy różnych okazjach o charakterze społecznym, takich jak tańce czy pikniki. Ten wariant bluesa określany jest w literaturze różnymi terminami, m.in. jako country blues lub rural blues, co odwołuje się do jego pierwotnego kontekstu geograficznego, a także jako downhome blues, nazwa częściej używana przez samych wykonawców. Istotne znaczenie ma również zróżnicowanie regionalne: wyróżnia się odrębne cechy stylistyczne charakterystyczne dla muzyków pochodzących z takich obszarów jak Teksas, Missisipi, Alabama czy Georgia.

Migracja ludności afroamerykańskiej z południowych stanów USA do miast północnych, zwłaszcza w kierunku Chicago i Nowego Jorku, miała istotne konsekwencje dla rozwoju bluesa, zwłaszcza w ośrodkach miejskich takich jak wspomniane Chicago oraz Kansas City. W nowych warunkach społeczno-kulturowych zyskał znaczną popularność, szczególnie w dzielnicach zamieszkanych przez społeczność afroamerykańską w latach 1910–1930.