Jej celem jest objaśnienie pochodzenia nazw własnych, ich budowy językowej, znaczeń, jakie wyrażały lub wyrażają, badanie ich historii oraz ewolucji systemu nazewniczego, wreszcie sposobu funkcjonowania w języku i społeczeństwie dawniej i dziś. Dla współczesnego użytkownika nazwy własne są w większości wyrazami nie posiadającymi znaczenia. Powstały one jednak jako jednostki językowe znaczące. Poprzez rozległe i dogłębne badania można ujawnić bogactwo faktograficzne i kulturoznawcze, które nazwy własne zawierają, będąc współcześnie jednostkami służącymi tylko do identyfikacji indywidualnych osób, miejscowości i innych obiektów. Ich źródłem były w czasach historycznych, a niekiedy i są obecnie, wyrazy pospolite oraz obce nazwy własne, które zostały przyswojone przez język i kulturę polską.
Teoria nazw własnych zakłada istnienie obszaru przejściowego między nazwami własnymi a wyrazami pospolitymi. Wytyczenie zakresu nazw własnych nastręcza szereg problemów i wątpliwości. Granice tej kategorii z wyrazami pospolitymi są często rozmyte. Można mówić o istnieniu kategorii przejściowej, do której należą przypuszczalnie nazwy instytucji, organizacji, nazwy firmowe.