Na wiek IX n.e. datowana jest osada Truso, której pozostałości zostały odkryte w Janowie Pomorskim, niedaleko Elbląga. Ośrodek ten leżący wówczas na krawędzi tworzącej się delty, był ważnym ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym, utrzymującym rozległe kontakty gospodarcze ze Skandynawią, słowiańskimi plemionami zachodniopomorskimi i plemionami pruskimi.
Do XII wieku osadnictwo koncentrowało się na krawędziach wysoczyzn morenowych wokół delty, w okolicach Gdańska, Miłobądzu, Gorzędzieju, Lichnowach i Węgrach (ludność słowiańska) oraz wokół jeziora Drużno i na Wysoczyźnie Elbląskiej (Prusowie).
W XIII wieku rozpoczęła się intensywna, słowiańsko-pruska kolonizacja, pozostałościami której są istniejące do dziś osady i systemy odwadniające oraz liczne nazwy miejscowości. Na Żuławach Wiślanych występują sprzyjające rolnictwu mady oraz miejscami gleby torfowe. Do końca XIII wieku osadnictwo słowiańskie sięgnęło na północy i wschodzie po linię: Płonia Wielka (obecnie teren Rafinerii Gdańskiej), Cedry Wielkie, Ostaszewo, Lubieszewo, Świerki, Malbork. Po drugiej stronie powyższej granicy, która miała wiele odchyleń, istniał szereg osad zamieszkanych przez ludność pruską.