Twórczość Wyniesione przez Pestalozziego z Neuhofu doświadczenia pedagogiczne znalazły swój wyraz w rozprawie Wieczory pustelnika (1780). Zamierzał w niej uogólnić i sformułować podstawowe zasady wychowania człowieka, gdzie kładł nacisk na fakt, iż głównym celem wychowania jest rozwój i wyrobienie wewnętrznej siły natury ludzkiej. Propagował także tezę, że każdy człowiek ma prawo do wykształcenia. Według niego prawdziwe człowieczeństwo ma rozwijać się na podłożu wychowywczym, jakim jest rodzina. Dla Pestalozziego to życie i tkwiące w nim momenty uczuciowe stwarzały naturalne oraz najkorzystniejsze warunki wychowania.
Po roku ukazała się nowa praca Leonard i Gertruda. W tej znanej powieści przedstawiającej nędzę i poniżenie nizin społecznych Pestalozzi wyraził pogląd, iż lud może wznieść się na wyższy poziom życia zarówno kulturalnego, jak i gospodarczego tylko wyłącznie dzięki pomocy i filantropii warstw wyższych. Powieść ta była głównym osiągnięciem pisarskim Pestalozziego. Jednak niemniej ważnym dziełem był Łabędzi śpiew, na którego złożyły się dwie części: obszerny wykład metody elementarnej i źródeł własnych niepowodzeń oraz koleje własnego życia. Natomiast cel dzieła wyjaśnia Pestalozzi w przedmowie. Składa w nim swoim czytelnikom sprawozdanie o swoich doświadczeniach, osiągnięciach i niepowodzeniach.