Autonomia i współpraca Model ten jest charakterystyczny dla krajów katolickich (Polska, Włochy, Hiszpania, Portugalia), a także krajów i regionów obszaru języka niemieckiego (Niemcy, Austria, francuska Alzacja i Lotaryngia). Podstawą są dwustronne umowy o charakterze konkordatowym, określające stosunki państwa z Kościołami w duchu omówienia zasad współpracy. Państwo, mimo że nie identyfikuje się z żadnym z wyznań, w konstytucji niekiedy zawiera odniesienie do Boga (tzw. invocatio Dei). Państwo kieruje się zasadą nieidentyfikacji z określonymi wspólnotami wyznaniowymi, respektuje ich niezależność i autonomię, gwarantuje wolność przekonań, praktyk religijnych, wspiera wspólnoty wyznaniowe w ich działalności charytatywnej i oświatowo-kulturalnej. Treścią umów prawnych między państwem a Kościołem są sprawy edukacji (funkcjonowanie kościelnego szkolnictwa wyższego, konfesyjnych szkół średnich, podstawowych i przedszkoli) oraz niekiedy nauka religii w szkołach publicznych, a ponadto sprawy własnościowe i stosunki z władzami religijnymi.