Ich znaczenie wzrosło dopiero w III–I wieku p.n.e., wraz z rozbudową armii.

Dalsze reformy W latach 104–100 p.n.e. Gajusz Mariusz przeprowadził reformę wojskową, przekształcając dotychczasową armię obywatelską w zawodową. Służba trwała co najmniej 16 lat, a każdy żołnierz otrzymywał żołd oraz pełne wyposażenie. Symbolem jednoczącym legion stał się znak bojowy – orzeł (aquila). W tym okresie zaczęto również formować oddziały gwardii pretoriańskiej (praetoriani).

Jednym z głównych problemów była kwestia zabezpieczenia bytu weteranów – żołnierzy zwalnianych ze służby po wielu latach, często bez rodzin i bez innego źródła utrzymania. W zreformowanej strukturze legionu trzy manipuły tworzyły kohortę, która stała się podstawową jednostką taktyczną.

Liczebność armii republikańskiej była zmienna. Pod koniec republiki, w czasach wojen Pompejusza z Cezarem oraz Oktawiana z Antoniuszem (48–30 p.n.e.), siły zbrojne wszystkich stron konfliktu liczyły łącznie nawet 500 tysięcy ludzi.