L'ołivaro, ułivaro o ołiver; (nome sientifego Olea europaea L.) el xe na pianta da fruto. El produxe łe ołive che łe vien inpiegà par l'ałimentasion e par l'estrasion de l'ojo. Descrision L'ułivaro ła xe na pianta orixinaria del Medioriente e ła xe stà doparà fin da l'antighità par l'ałimentasiòn. Łe ołive in natura le ze asè amare par colpa del contegnuo de połifenołi. Par rèndarle comestibiłi, el xe nesesàrio el da farse de tratamenti spesìfeghi: par exénpio ła fermentasion naturałe, o mètodi artifisałi.
Inisialmente el zera cultivà cuaxi escluxivamente inte i paéxi mediteranei (dove l'inverno el xe mite e l'istà calda), inte i ùltemi ani el xe stà inpiantà co boni èziti anca in altri paéxi dal clima anałogo, cofà Całifornia, Austrałia, Arzentina e Sudafrica. in Itàlia l'àrea de cultivasiòn el xe racuanto grando: łe sołe xone andove no el xe mìa prexente łe xe łe montagne e ła Pianura padana, xone co tenperature invernałi masa bàse o de prexensa de nébia e gałaverina. Racuante spece de ułivaro łe se trova fin a Bolsan e a Meran.
L'àrea andove i produxe frùti de cuałità ła xe pì restreta. Inte ła penìzoła itàłega, ła zona ła se restrenze a ła parte sentromeridionałe (Tuscana e Łiguria conprendeste) e insułàr e inte ła xona dei łaghi de Lombardia e Vèneto.
Ałerzia al połine de ułivaro l'ułivaro el ga un pòłine anemofiło, che vol dir che el vien portà dal vento. Sto połine el xe bon de dar na forte ałerzia respiratòria inte i sojeti predisposti. Visto che el se cata in difarenti parte del Veneto, sia par raxon ornamentałi che par fini econòmeghi in tuta ła fasa prealpina, (dal Garda ai cołi veronezi, par Montecio e Soviso fin a Pove del Grapa, sui cołi Bereghi e Euganei), el problema de l'ałerzia a l'ułivaro el taca a èsare difondesto. De sołito i problemi i salta fora in majo, col pòłine el vien butà in ziro da l'ària, e èsar colpévoło de rinite, conzuntivite, asma o sintomatołozie menori, cofà straoni, oci che bruxa o anca tose e mancansa de respiro.
Produsion Prinsipałi stati produtori Ano 2006 Produsiòn (en tonełae) Superfisie cultivà (en ètari) Rendimento (c/Ha) Mondo 17 317 089 8 597 064 20,1 1. Spagna 6 160 100 2 400 000 25,7 2. Itàlia 3 149 830 1 140 685 27,6 3. Grecia 2 400 000 765 000 31,4 4. Turchia 1 800 000 594 000 30,3 5. Siria 998 988 498 981 20,0 6. Tunixia 500 000 1 500 000 3,3 7. Maròco 470 000 550 000 8,5 8. Ezito 318 339 49 888 63,8 9. Algeria 300 000 178 000 16,9 10. Portogało 280 000 430 000 6,5
Tasonomia Olea europaea L., Sp. Pl.: 8 (1753).
Sinònemi Olea pallida Salisb., Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 13 (1796), nom. superfl. Olea sativa Hoffmanns. & Link, Fl. Portug. 1: 388 (1820), nom. illeg.
In altre léngue
Notasion
Altri projeti
Linganbi foresti
Categoria:Oleaceae Categoria:Àlbare