Organizacija narodnih mudžahedina Irana ili Mudžahedin-e Halk (, , skraćeno MEK, PMOI ili MKO) je iranska političko-militantna organizacija zasnovana na marksističkoj ideologiji i zagovara rušenje rukovodstva Islamske Republike Iran i uspostavljanje vlastite vlade. To je bila „prva iranska organizacija koja je sistematski razvila modernu revolucionarnu interpretaciju islama – interpretaciju koja je oštro odložila i stari konzervativni islam tradicionalnog sveštenstva i novu populističku verziju koju je 1970-ih godina formulisao Ruholah Homeini i njegova vlada.” MEK se smatra najvećom i najaktivnijom političkom opozicionom grupom Islamske Republike Irana.
MEK je osnovan 5. septembra 1965. godine od strane iranskih studenata povezanih sa Iranskim pokretom slobode da bi se suprotstavili Mohamedu Reza Pahlаviju. Organizacija je učestvovala u oružanom sukobu s dinastijom Pahlavi 1970-ih godina i doprinela rušenju šaha u vreme iranske revolucije, a potom je nastojala da uspostaviti demokratiju u Iranu, posebno dobivši podršku inteligencije srednje klase Irana. Posle pada Mohameda Reze Pahlavija, MEK je odbio da učestvuje u ustavnom referendumu nove vlade, što je dovelo do toga da Homeini sprečava Masuda Rajavija i ostale članove MEK-a da budu na funkciji u novoj vladi. Ovo je stvorilo sukobe sa Ruholahom Homeinijem, a početkom 1981. godine vlasti su zabranile MEK-u da upravlja organizacijom u podzemlju.
MEK je organizovao mirnu demonstraciju protiv Islamske republike (za koju su tvrdili da je izvršila tajni udar). Protest je doveo do hapšenja i pogubljenja članova i simpatizera MEK-a. Prema rečima Sandre Mackei, MEK je ciljao na ključne zvanične podatke Irana, bombardovanjem kancelarije premijera, napadom na državne službenike i članove Revolucionarne garde, kao i na obične građane koji su podržavali novu vladu. Struan Stivenson i drugi analitičari kažu da su ciljevi MEK-a uključivali samo vladine i sigurnosne institucije Islamske Republike. MEK je napao iranski režim zbog „ometanja skupova, zabrane novina i spaljivanja knjižara, nameštanja izbora i zatvaranja univerziteta; kidnapovanja, zatvaranja i mučenja političkih aktivista”. Prema infoplease.com, više od 16.000 Iranaca je ubijeno od strane MEK-a 1979. godine Prema MEK-u, više od 100.000 njegovih članova je ubijeno, a 150.000 zatvoreno u Islamskoj Republici Iran. Zatim je Islamska revolucionarna garda izvršila raciju MEK-ovih sigurnih kuća ubivši prvu ženu Masuda Rajavija, Ašrafa Rabija, i Musa Khiabani, MEK-ovu drugu komandantu u to vreme.
Organizacija je dobila novi život u egzilu, osnivajući Nacionalni savet otpora Irana i nastavljajući da vrši nasilne napade u Iranu. Godine 1983. stali su na stranu Sadama Huseina protiv iranskih oružanih snaga u iračko-iranskom ratu, što je ogromna većina Iranaca smatrala izdajom i koja je poništila žalbu MEK-a u svojoj domovini. Godine 1986. IRI je zatražio od Francuske da protera MEK iz Pariza, tako da je ostao u Iraku gde se borio protiv Irana tokom iračko-iranskog rata rata uz vojsku Sadama Huseina, i pomogao Sadamovoj republikanskoj gardi u suzbijanju pobuna protiv Sadama na nacionalnom nivou 1991. godine. 2002. godine, MEK je 111 o iranskom tajnom nuklearnom programu, a 2003. godine, nakon okupacije Iraka od strane SAD-a i koalicionih snaga, MEK je potpisao sporazum o prekidu sukoba sa SAD i spustio oružje u logor Ašraf.
Evropska unija, Kanada i Sjedinjene Države ranije su navele MEK kao terorističku organizaciju, ali je ta oznaka od tada ukinuta, prvo od strane veća Evropske unije 26. januara 2009. godine, od strane vlade SAD-a 21. septembra 2012. godine i na kraju od kanadske vlade 20. decembra 2012. godine. MEK je trenutno označen kao teroristička organizacija od strane Irana i Iraka. U junu 2004. godine, SAD su imenovale pripadnike MEK-a kao 'zaštićene osobe' prema Ženevskoj konvenciji IV u vezi sa zaštitom civilnih lica za vreme rata, koji je istekao 2009. godine nakon potpunog suvereniteta Iraka. Mnogi stručnjaci raznih naučnih radova, medijskih kuća, UHNCR, HRW, kao i vlada Sjedinjenih država i Francuske opisali su ga kao kult koji je izgrađen oko njegovih vođa Mesuda i Mariam Rajavi. Istraga Evropskog parlamenta i američke vojske zaključila je da su optužbe da je to „kult” neosnovane, jer je „falsifikovana informacija koja se može pratiti do iranskog ministarstva obaveštajne službe”.Andre Brie, Paulo Casaca, Azadeh Zabeti, “People’s Mojahedin of Iran – Mission Report,” European Parliament, Friends of a Free Iran, L’Harmattan Publishers, September 2005.
Druga imena Grupa nije imala ime do februara 1972. godine.
Narodna mudžahedinska organizacija u Iranu poznata je po raznim imenima, kao na primer:
Mudžahedin-e-Kalk organizacija (MEK) Nacionalna oslobodilačka vojska Irana (oružano krilo grupe) Nacionalni savet otpora Irana (NCRI) – MEK je član osnivača koalicije organizacija koje se zovu NCRI. Organizacija izgleda kao koalicija na širokoj osnovi; međutim, mnogi analitičari smatraju NCRI i MEK sinonimima i prepoznaju NCRI kao samo „nominalno nezavisno” političko krilo MEK-a. Monafikeen (persijski: منافقین, bukv. 'licemerje') – iranska vlada stalno ukazuje na organizaciju s tim pogrdnim imenom. Termin je izveden iz Kurana, koji ga opisuje kao ljude „dva uma” koji „govore svojim ustima ono što nije u njihovim srcima” i „u njihovim srcima je bolest”. Kult Rajavi ili Rajavijev kult.
Članovi Prema Kenetu Kecmanu, većina analitičara se slaže da članovi MEK-a imaju tendenciju da budu „posvećeniji i revniji” od onih drugih organizacija.
1980. godine Prema Džordžu E. Deluriu, početkom 1980. godine organizacija je smatrana da ima 5.000 članova i 50.000 pristalica. U junu 1980. godine, možda na vrhuncu njihove popularnosti, mudžahedini su privukli 150.000 simpatizera na skup u Teheranu. Pijere Razuk procenjuje maksimalnu snagu MEK-a od 1981—1983. do 1987—1988, oko 15.000 boraca sa nekoliko tenkova i nekoliko desetina lakih artiljerijskih komada, bestrzajnih topova, mitraljeza, protivtenkovskih raketa i SAM-7. Džefri S. Dikon i Meredit Rajd Sarkis procenjuju da je njihova predratna snaga iznosila oko 2.000, a kasnije dostigla 10.000.
Posle 2000. godine Veruje se da MEK ima naoružanu gerilsku grupu od 5.000 do 7.000, koja se nalazila u Iraku pre rata 2003. godine, ali se članstvo između 3.000 i 5.000 smatrano realnim. 2005. godine američki think-tank Savet za inostrane odnose je izjavio da je MEK imao 10.000 članova, od kojih je jedna trećina do polovine bila boraca. Prema članku Njujork tajmsa iz 2003. godine, MEK je bio sastavljen od 5.000 boraca sa sedištem u Iraku, od kojih su mnogi bili ženski borci. Izveštaji Vojnog bilansa iz 2003. i 2004. godine, kao i izveštaj BMI Research-a za 2008. godinu procenjuju snagu oružanih krila MEK-a od 6.000 do 8.000, a njeno političko krilo oko 3.000, što znači ukupno 9.000-11.000 članova. U članku o spoljnoj politici iz 2013. godine tvrde da je u Iraku bilo oko 2.900 članova. U 2011. godini, Ministarstvo odbrane Sjedinjenih Američkih Država je procenilo globalno članstvo organizacije između 5.000 i 13.500 osoba rasutih širom Evrope, Severne Amerike i Iraka. Ashark Al-Avsat je izvestio da je okupljanje MEK-a u 2016. privuklo „više od 100.000 iranskih disidenata” u Parizu. Danas, MEK kao „marginalizovana grupa prognanih” naglašavajući svoju sektašku karakteristiku, pokušava da promeni režim u Iranu.
Istorija
Pregled Osnovan je 5. septembra 1965. godine od strane levičarskih iranskih studenata povezanih sa Iranskim pokretom slobode da bi se suprotstavili Šah Pahlaviju. Organizacija je učestvovala u oružanom sukobu sa dinastijom Pahlavi sedamdesetih godina i igrala je aktivnu ulogu u padu Šaha 1979. godine. MEK je bila prva iranska organizacija koja je sistematski razvila modernu revolucionarnu interpretaciju islama. MEK se smatra iranskom „najvećom i najaktivnijom iranskom organizacijom”.
Početkom 1979. MEK se organizovao i ponovo stvorio oružane ćelije, posebno u Teheranu. MEK (zajedno sa drugim gerilskim organizacijama) pomogao je da se sruši Pahlavijev režim. Dopisnici Le Monde-a su izvestili da su „u dva odlučna i dramatična dana, gerilske organizacije, i marksističke i ne-marksističke, uspele da sruše Pahlavsku monarhiju.” Aiandegan, nezavisni dnevnik masovne cirkulacije, napisao je da su uglavnom Fedajani i MEK porazili carsku stražu. Kaihan, večernji list sa masovnom cirkulacijom, rekao je da su MEK, Fedajijani i druge levičarske gerilce odigrali odlučujuću ulogu u završnim bitkama 11. februara. Prva osoba koja je dugo govorila na nacionalnoj televiziji odmah nakon revolucije je otac troje ubijenih članova MEK-a, Khalilollah Rezai. Jedna od prvih osoba koja se obratila Iranu na Radio Teheranu je glasnogovornik MEK-a koji je čestitao zemlji na revoluciji i pozdravio 'Njegovo visočanstvo Ajatolaha Homeinija' kao slavnog borca (mudžahed). MEK je uspeo da izađe iz podzemlja na javnu scenu. Iako će uskoro ući u sukob sa Homeinijem. Asgar Ali je opisao MEK kao „korištenje islama za služenje eksploatisanim masama”. Autor je rekao da iako MEK nije imao prestiž Homeinija, oni su se „sigurno borili protiv siromašnih", dajući islamu radikalnu sliku.
Nakon iranske revolucije 1979. godine koja je zbacila Muhameda Rezu Pahlavija, narodni mudžahedini Irana odbili su da učestvuju na referendumu za ratifikaciju ustava. Kao rezultat toga, Homenii je naknadno odbio Massoura Rajavija i članove PMOI-a da se kandiduju na iranskim predsedničkim izborima, 1980. Štaviše, uprkos činjenici da je glavni kandidat ove organizacije dobio čak 531.943 glasova u izbornoj jedinici u Teheranu i da je imao nekoliko kandidata u drugom krugu izbora, nije mogao da osvoji ni jedno mesto na izborima za Irana 1980. MEK je optužio Homeinija za „monopolizaciju moći”, „otmicu revolucije”, „gaženje demokratskih prava” i „planiranje za uspostavljanje fašističke jednopartijske diktature”. MEK je predstavljala islamske levičare koji su se borili protiv šahovskog režima nezavisno od Ajatolaha Homeinija. Hominiji je demantovao učešće MEK-a u novom režimu, prisiljavajući ga na opoziciju.
MEK je 20. juna 1981. godine organizovao mirnu demonstraciju u Teheranu. Hominijeva revolucionarna garda potisnula je demonstracije, što je rezultiralo „50 smrtnih slučajeva, 200 povređenih i 1000 uhapšenih”. 1980—1981. godine MEK i druge levičarske grupe počele su da sarađuju sa predsednikom Abolhassanom Banisadrom radi ponovnog preuzimanja od strane Islamske stranke. Islamska republika je odgovorila „puštanjem bez presedana vladavine terora", pucanjem demonstranata, uključujući i decu. Za manje od šest meseci poginulo je 2.665 osoba od kojih su 90 % bili članovi MEK-a.
U saradnji sa predsednikom Abolhassanom Banisadrom, grupa se sukobila sa vladajućom Islamskom Republikanskom strankom, izbegavši direktnu i otvorenu kritiku Homeinija do juna 1981. godine, kada su objavili rat protiv Vlade Islamske Republike Iran i inicirali brojne bombaške napade i atentate na sveštenike i njihovo rukovodstvo .
Organizacija je dobila novi život u egzilu, osnivajući Nacionalni savet otpora Irana i nastavljajući da vrši nasilne napade u Iranu. Godine 1983. stali su na stranu Sadama Huseina protiv iranskih oružanih snaga u iransko-iračkom ratu, što je ogromna većina Iranaca smatrala izdajom i koja je uništila žalbu MEK-a u svojoj domovini. Godine 1988. Homeinijeva fatva dovela je do pogubljenja političkih zatvorenika, uključujući mnoge članove MEK-a.
MEK je 2003. godine potpisao sporazum o prekidu sukoba sa SAD i povukao vojsku u logor Ašraf.
Dok je rukovodstvo MEK-a boravilo u Parizu, ključni članovi grupe bili su dugi niz godina osuđeni na logor Ašraf u Iraku, posebno nakon što su MEK i američke snage potpisale sporazum o prekidu sukoba „uzajamnog razumevanja i koordinacije” 2003 godine. Grupa je kasnije preseljena u bivšu američku vojnu bazu Kamp Liberti u Iraku i na kraju u Albaniju.