thumb|upright 1.5|Frontispici de Le Vite
Le Vite (Las Vidas) es l'òbra de referéncia de Giorgio Vasari (1511-1574) que son títol complet es Le Vite de' più eccellenti pittori, scultori e architettori (Las vidas dels melhors pintres, escultors e arquitèctes).
Es l'òbra que Giorgio Vasari consagrèt als artistas de son temps; pareguèt un primièr còp en 1550, puèi, resseguida, pareguèt en 1568 a Florença.
Es lo primièr, dins Le Vite, a utilizar lo tèrme de Renaissença per qualificar son epòca. Aquela òbra apareis, uèi, coma un dels elements fondadors de l'Istòria de l'art.
Contengut L'òbra se dividís en tres partidas: La Prima (o Proemio), Secunda e Terza età. Vasari detalha la vida, las òbras, las causidas d'estil, l'excentricitat (amb sos comentaris personals« Paolo Uccello seriá estat lo pintre pus elegant e pus original dempuèi Giotto, s'aguèsse consagrat a las figuras d’òmes e als animals, lo temps que perdèt dins sas recèrcas sus la Perspectiva » Vasari, Vida dels grands artistas.« Se rapòrta que Giotto, dins sa jovença, pintèt un jorn d'un biais tan frapant una mosca sul nas d'una cara començada per Cimabue que lo mèstre, quand tornèt a son trabalh, temptèt mai d'un còp de la cochar amb de la man abans de s'apercebre de son enganada. »« Mai fait per la tintura que per la pintura. » Vasari : le Vite, vol I, p.215
Los capítols seguents respèctan las denominacions e ortografias dels noms de Vasari, dins son òbra.
Volum I Dedicada (Dedica del 1550 al Duca Cosimo De' Medici) Introduccion Della scultura Della pittura
Volum II Cimabue, pintre florentin Arnolfo di Cambio, arquitècte florentin Nicola Pisano, escultor e arquitècte Giovanni Pisano, arquitècte e escultor Andrea Tafi, pintre florentin Gaddo Gaddi, pintre florentin Margaritone, pintre, escultor e arquitècte Giotto, pintre, escultor e arquitècte Agostino Sanese e Agnolo Sanese, escultor e arquitècte de Siena Stefano Sanese pintre florentin e Ugolino Sanese Pietro Lorenzetti (Pietro Laurati), pintre de Siena Andrea Pisano, escultor e arquitècte Buonamico Buffalmacco, pintre florentin Ambrogio Lorenzetti (Ambruogio Laurati), pintre de Siena Pietro Cavallini pintre roman Simone Martini, pintre de Siena Taddeo Gaddi, pintre florentin Andrea Orcagna (Andrea di Cione), pintre, escultor e arquitècte florentin Tommaso Fiorentino (Giottino), pintre florentin Giovanni da Ponte, pintre florentin Agnolo Gaddi, pintre florentin Berna Sanese, pintre Duccio, pintre de Siena Antonio Viniziano, pintre Iacopo di Casentino, pintre Spinello Aretino, pintre Gherardo Starnina, pintre Lippo, pintre florentin Don Lorenzo degli Angeli, pintre Taddeo di Bartolo, pintre Lorenzo di Bicci, pintre
Volum III Jacopo della Quercia, escultor de Siena Nicolò Aretino (dich Il Pela), escultor Dello, pintre a Florença e en Espanha Nani d'Antonio di Banco, escultor Luca della Robbia, escultor Paolo Uccello, pintre florentin Lorenzo Ghiberti, pintre Masolino, pintre Parri Spinelli, Masaccio da S. Giovanni di Valdarno, pintre Filippo Brunelleschi, escultor e arquitècte Donato, escultor florentin Michelozzo Michelozzi, escultor e arquitècte florentin Antonio Filarete e Simone Filarete, escultors florentins Giuliano da Maiano, escultor e arquitècte Piero della Francesca, pintre de Borgo a San Sepolcro Fra'Giovanni da Fiesole (conegut uèi coma Fra Angelico), pintre Leon Battista Alberti, arquitècte florentin Lazaro Vasari Aretino, pintre Antonello da Messina, pintre Alessio Baldovinetti, pintre florentin Vellano da Padova, escultor Fra Filippo Lippi, pintre florentin Paulo Romano e Maestro Mino, escultors e Chimenti Camicia, arquitècte Andrea del Castagno di Mugello e Domenico Viniziano, pintres Gentile da Fabriano e Vittore Pisanello, pintres veroneses Pesello per Francesco di Pesello amb una mescla de las vidas de Giuliano Pesello (1367 - 1446), e de son gendre Stefano di Francesco (mòrt en 1427), pintres florentins Benozzo, pintre florentin Francesco di Giorgio, escultor e arquitècte e Lorenzo Vecchietto, escultor e pintre, de Siena Galasso Ferrarese, pintre Antonio Rossellino, escultor e Bernardo Rossellino Desiderio da Settignano, escultor Mino da Fiesole, escultor Lorenzo Costa, pintre de Ferrare Ercole Ferrarese, pintre Jacopo Bellini, Giovanni Bellini e Gentile Bellini, pintres Cosimo Rosselli, pintre florentin Cecca, engenhaire florentin Don Bartolomeo Abbate di S. Clemente, miniaturista e pintre Gherardo, miniaturista florentin Domenico Ghirlandaio, pintre florentin Antonio e Piero Pollaiuoli, escultors florentins Sandro Botticelli, pintre Benedetto da Maiano, escultor e arquitècte Andrea Verrocchio, pintre, escultor e arquitècte Andrea Mantegna, pintre mantoan Filippino Lippi, pintre florentin Bernardino Pinturicchio, pintre perugin Francesco Francia Bolognese, escrivan e pintre Pietro Perugino, pintre Vittore Scarpaccia e d'autres pintres venecians e lombards Iacopo dit l'Indaco, pintre Luca Signorelli de Cortone, pintre
Volum IV
Lionardo da Vinci, pintre e escultor florentin Giorgione da Castelfranco, pintre venecian Antonio da Correggio, pintre Piero di Cosimo, pintre florentin Bramante da Urbino arquitècte Fra Bartolomeo di San Marco, pintre florentin Mariotto Albertinelli, pintre florentin Raffaellino del Garbo, pintre florentin Torrigiano, escultor florentin Giuliano da Sangallo e Antonio da Sangallo, arquitèctes florentins Raffaello da Urbino, pintre e arquitècte Guglielmo da Marcilla, pintre e veirialier francés Il Cronaca o Simone del Pollaiolo, arquitècte florentin Domenico Puligo, pintre florentin Andrea da Fiesole, escultor e d'autres de Fiesole Vincenzo da San Gimignano e Timoteo da Urbino pintres Andrea dal Monte Sansovino, escultor Benedetto da Rovezzano, escultor Baccio da Montelupo, escultor e Raffaello da Montelupo, son filh Lorenzo di Credi, pintre florentin Lorenzetto, escultor e arquitècte florentin e Boccaccino, pintre de Cremona Baldassare Peruzzi, pintre e arquitècte Giovanni Francesco, dich il Fattore e Pellegrino da Modana, pintres Andrea del Sarto, pintre florentin Madonna Properzia de’ Rossi, escultora de Bolonha Alfonso Lombardi, Michelangelo da Siena, Girolamo Santacroce, escultors e Dosso Dossi e Battista Dossi pintres Giovanni Antonio Licinio da Pordenone e d'autres pintres de Friol Giovanni Antonio Sogliani, pintre florentin Girolamo da Trevigni, pintre Pulidoro da Caravaggio e Maturino Fiorentino, pintres Rosso Fiorentino, pintre florentin Bartolommeo Ramenghi da Bagnacavallo e d'autres pintres de Romanha Francia Bigio, pintre florentin Morto da Feltro e Andrea di Cosimo, de Feltre Marco Calavrese, pintre Francesco Mazzuoli, pintre parmesan Iacopo Palma (Palma lo Vielh) e Lorenzo Lotto, pintres venecians Fra'Iacondo, e d'autres pintres de Verona Francesco Monsignori, pintre de Verona Falconetto, arquitècte de Verona Francesco e Girolamo dai Libri, pintres e miniaturistas de Verona Francesco Granacci, pintre florentin Baccio d'Agnolo, arquitècte florentin Valerio Vincentino, Giovanni da Caster Bolognese, Matteo dal Nasaro Veronese e d'autres ciselaires de camèus e de jòias.
Volum V Marcantonio Bolognese, e d'autres gravaires d'estampas Antonio da Sangallo, arquitècte florentin Giulio Romano, pintre Sebastian Viniziano fraire mèstre dels plombes, pintre Perino del Vaga, pintre florentin Domenico Beccafumi, pintre e mèstre del genre sienés Giovanni'Antonio Lappoli, pintre aretin Niccolò Soggi, pintre Niccolò, o Niccolò dei Pericoli dich il Tribolo, escultor e arquitècte Pierino da Vinci, escultor Baccio Bandinelli, escultor florentin Giuliano Bugiardini, pintre florentin Baccio Bandinelli, escultor florentin Cristofano Gherardi dich Doceno dal Borgo San Sepolcro, pintre Iacopo da Puntormo, pintre florentin Simone Mosca, escultor e arquitècte Girolamo e Bartolomeo Genga e Giovanbatista San Marino paire de Girolamo Michele San Michele, arquitècte veronés Giovannatonio, dit il Sodoma, pintre de Verzelli Bastiano dit Aristotile da San Gallo, pintre e arquitècte florentin Benedetto Garofalo e Girolamo da Carpi, pintres de Ferrara e d'autres Lombards Ridolfo, Davit e Benedetto Grillandai, pintres florentins Giovanni da Udine, pintre Battista Franco, pintre venecian Francesco Rustichi, escultor e arquitècte florentin Fra'Giovanni'Agnolo Montorsoli, escultor Francesco de' Salviati, pintre florentin Daniello Ricciarelli da Volterra, pintre e escultor Taddeo Zucchero pintre de Sant'Agnolo in Vado
Volum VI Michelangelo Buonarroti florentin, pintre, escultor, poèta e arquitècte Descripcions de las òbras de Francesco Primaticcio de Bolonha, pintre e arquitècte Descripcions de las òbras de Tiziano de Cadore, pintre Descripcions de las òbras de Iacopo Sansavino, escultor florentin De Lione arétin e d'autres escultors e arquitèctes De Don Giulio Clovio miniaturista (De divèrs artistas italians e flamands) De membres de l'Accademia del Disegno, pintres, escultors e arquitèctes, e de lors òbras, e en primièr de Bronzino (Descripcion de las decoracions realizadas per las bodas de Don Francesco dei Medici e de Giovanna d'Austria) Descripcions de las òbras de Giorgio Vasari, pintre e arquitècte aretin L'autor als artistas del dessenh
Recepcion Le Vite foguèron un fòrça grand succès d'edicion, mai d'un còp tradusidas e imitadas. Se pòt totjorn uèi trobar en librariá dins d'edicions a bon mercat. Ça que la, d'autors acusèron Vasari de chovinisme.
Ligams extèrnes Tèxte de l'edicion originala (wikisource)
Nòtas
Categoria:Istòria de l'art Categoria:Renaissença