Ípiros (gresk Ήπειρος, albansk Epir) er ein av tretten periferiar i Hellas og ligg nordvest i landet. Han fell i hovudsak saman med den tradisjonelle regionen med same namn. Periferien grensar til Vest-Makedonía og Thessalía i aust, Ártabukta og Vest-Hellas i sør, Det joniske havet og Dei joniske øyane i vest og Albania i nord.
Ípiros omfattar dei tidlegare prefektura Ioánnina, Thesprotía, Árta og Préveza. Periferien har eit areal på 9 200 km² og ein folkesetnad på om lag 320 000. Hovudstaden og største by er Ioánnina med om lag 65 000 innbyggjarar. Folkesetnaden i dag er nesten utelukkande greskspråkleg og religionen er gresk ortodoks. Det er òg små romani-minoritetar der.
Periferieiningar og kommunar Etter den administrative reforma i 2010 er periferien Ípiros delt inn i fire periferieiningar som omfattar 18 kommunar.
Periferieining Innbyggjarar Kommunar Ioánnina 160 773 Ioánnina, Kónitsa, Pogóni, Zagóri, Métsovo, Zítsa, Nord-Tzoumérka, Dodóni Árta 63 732 Árta, Sentral-Tzoumérka, Nikólaos Skoufás, Jeórjos Karaiskákis Préveza 54 682 Préveza, Zirós, Párga Thesprotía 40 804 Igoumenítsa, Soúli, Filiátes
KommunePeriferieiningArealFolketalHovudsete1 IoánninaIoánnina402,0113 978Ioánnina2 KónitsaIoánnina949,95 296Kónitsa3 PogóniIoánnina702,56 848Kalpáki4 ZagóriIoánnina995,33 374Asprángeli5 MétsovoIoánnina366,85 432Métsovo6 ZítsaIoánnina566,313 588Eleoúsa7 Nord-TzoumérkaIoánnina361,55 058Prámanda8 DodóniIoánnina663,07 199Ajía Kyriakí9 ÁrtaÁrta436,841 600Árta10 Sentral-TzoumérkaÁrta515,95 498Vourgaréli11 Nikólaos SkoufásÁrta225,911 356Péta12 Jeórjos KaraiskákisÁrta466.75 278Áno Kalendíni13 PrévezaPréveza381,630 841Préveza14 ZirósPréveza386,213 079Filippiáda15 PárgaPréveza276,510 762Kanalláki16 IgoumenítsaThesprotía426,625 698Igoumenítsa17 SoúliThesprotía501,98 759Paramythiá18 FiliátesThesprotía590,66 347Filiátes
Periferi og periferieiningar
Den tradisjonelle regionen fell i hovudsak saman med periferien Ípiros med desse periferieiningane: Periferi Hovudstad Areal Folketal 2021 </tr> Ípiros består av: Ioánnina 9 203 km²336 856 1 Periferieininga Ioánnina Ioánnina 4 990 km²160 773 2 Periferieininga Árta Árta 1 662 km²63 732 3 Periferieininga Préveza Préveza 1 036 km²54 682 4 Periferieininga Thesprotía Igoumenítsa 1 515 km²40 804 Totalt Ípiros 9 203 km²319 991
Historie Historisk strakk Ípiros seg lenger nord inn i dagens Albania. Det er framleis ein betydeleg gresk minoritet i det sørlege Albania, som grekarane kallar nordlege Ípiros. Hellas fastheldt eit territorielt krav til det sørlege Albania i mange år, men i dag har begge landa godkjent den noverande grensa. Hellas si største uro i dag er ulovleg innvandring av albanarar som søkjer arbeid i Hellas.
Geografi Ípiros består hovudsakleg av fjellrekkjer som nokre stader når 2 600 moh. I aust formar Píndosfjella ryggrada i Hellas og skil Ípiros frå Makedonia og Thessalía. Mesteparten av Ípiros ligg på vindsida av Píndos. Vindane frå Det joniske havet gjev regionen meir regn enn nokon anna del av Hellas. Denne fordelen er sett tilbake av mangelen på dyrkbar mark og dårleg jordkvalitet. Resultatet er at landbruksproduksjonen i Ípiros alltid har vore blant dei dårlegaste i Hellas. Det vert dyrka tobakk rundt Ioánnina, og det er noko mjølkeproduksjon og fiske, men mesteparten av maten i området må importerast. Det har vorte jamt avfolka gjennom emigrasjon sidan 1800-talet pga. få ressursar og industriar. Folkesetnaden er konsentrert i området rundt Ioánnina som har noko produksjon og serviceindustri. Trass i mange attraksjonar har ikkje Ípiros opplevd den turismen som mange andre delar av Hellas har.
Byar og tettstader Dei største byane og tettstadene i periferien er: Tettstad Kommune Folketal 2011Folketeljing 2011, revidert Folketal 2021Folketeljing 2021 Ioánnina Ioánnina 65 574 64 896 Árta Árta 21 895 21 798 Préveza Préveza 19 042 19 309 Anatolí Ioánnina 9 798 10 379 Igoumenítsa Igoumenítsa 9 145 9 609 Filippiáda Zirós 4 619 5 207 Katsikás Ioánnina 3 885 5 180 Kardamítsia Ioánnina 3 172 3 662 Eleoúsa Zítsa 3 484 3 536 Exokhí Ioánnina 2 975 3 302 Kónitsa Kónitsa 2 942 2 638 Néa Selévkia Igoumenítsa 2 535 2 590 Kanalláki Párga 2 513 2 542 Métsovo Métsovo 2 503 2 337 Pediní Ioánnina 2 871 2 337 Paramythiá Soúli 2 363 2 291 Párga Párga 2 088 2 216 Grekokhóri Igoumenítsa 1 917 2 140 Filiátes Filiátes 2 512 2 138 Stavráki Ioánnina 1 563 2 120 Kostakií Árta 2 078 2 020 Pérama Ioánnina 1 841 1 943 Loúros Préveza 1 938 1 769
Referansar
Ipiros Ipiros