mini|300px|Satellittbilete av Vis (stor) og Biševo (liten) Vis (italiensk Lissa, gresk Ίσσα, Issa) er ei øy i Adriahavet ved kysten av Kroatia, og den øya som ligg lengst borte frå kysten av dei busette kroatiske øyane. Ho har eit areal på 90,26 km².peljar.cvs.hr Den høgaste toppen på Vis vert kalla Hum og er 587 meter høg.
Administrativt er øya delt mellom dei to bykommunane Vis og Komiža omkring landsbyane med same namn. Begge landsbyane ligg ved sjøen, VisArtikkel om Vis og Komiža på den austlege delen av øya og Komiža i vest. I indre område av øya ligg det mindre busetnadar som Podselje, Marinje zemlje, Podšpilje, Podstražje.
Historie Vis har vore busett sidan yngre steinalder. På 300-talet fvt. grunnla tyrannen frå Siracusa, Dionisius den eldre, kolonien Issa på øya. Seinare vart ho ein sjølvstendig bystat, som til og med hadde sin eigen valuta og grunnla koloniar andre stader.
I det første hundreåret fvt. var det den illyriske stamma Liburni som heldt til på øya. I 925 vart øya ein del av den mellomalderske staten Kroatia under kongen Tomislav. Vis er nemnd i De Administrando Imperio av den austromerske keisaren Konstantin VII Porphyrogennetos frå rundt 950 som «Ies», ei øy som høyrde til Pagania.
Brørne til Stefan Nemanja, Miroslav og Stracimir, hadde sjørøvarferder til Vis i 1184 og 1185.
I mellomalderen skifta øya eigarar mange gonger, og var lenge under Republikken Venezia. Under denne tida vart øya kalla «Lissa». Under den andre verdskrigen var Vis ein av dei mest brukte gøymestadane til Josip Broz Tito, leiaren for den jugoslavisk motstandsrørsla. Etter krigen brukte Jugoslavia øya som ei av sine største marinebasar.
Økonomi Hovudnæringar på øya er jordbruk (hovudsakleg vindyrking), fiske, fiskeforedling og turisme.
Rundt 20 % av øya er dyrka mark dekt av vingardar. Av vinar frå øya har ein Plavac Mali, Kurteloška og Bugava.
Sjøen rundt Vis er rikt på fisk, særleg sardin, makrell og ansjos. Fiskarar frå Komiža utvikla på 1600-talet sin eigen type fiskebåt, Falkuša, som vart brukt til langt opp på 1900-talet på grunn av sine gode eigenskapar.
Folketal Folketalet på øya ved dei siste folketeljingane, fordelt på kommunane, var:
Folketal 2001 Folketal 2011 Folketal 2021 Vis kommune 1 960 1 934 1 918 Komiža kommune 1 658 1 511 1 369 Øya Vis 3 618 3 445 3 287
Dei største tettstadene på øya var:
Kommune Folketal 2001 Folketal 2011 Folketal 2021 Vis Vis 1 776 1 672 1 582 Komiža Komiža 1 523 1 397 1 261 Vis 47 66 103 Vis 23 40 60 Vis 35 63 52 Komiža 40 32 44 Vis 19 30 39 Komiža 54 46 37
Merknader
Kjelder Referansar
Bakgrunnsstoff
Vis på croatia.hr Vis - Dalmatia
Vis