Jeremias Gotthelf (pseudonym for Albert Bitzius; ) var ein sveitsisk forfattar og sokneprest.
Bitzius var fødd i Murten som son av ein prest, og var frå 1832 sjølv prest i Lützelflüh i Emmental. Med debutboka Der Bauernspiegel odar Lebesgeschichet des J. G. (1837; «Bondespegelen») verka han som ei av dei fremste bondeskildrarane i den tyskspråklege litteraturen. Debutboka var skriven i fyrsteperson som ein sjølvbiografi tillagd den fiktive forteljaren Jeremias Gotthelf, og forfattaren tok sidan namnet i bruk for heile forfattarskapen. Han skreiv i alt 12-13 romanar og kring 50 noveller i dei 18 åra han verka som forfattar.
Nesten alle forteljingane hans går føre seg «blant sveitsiske bønder og landsbyfolk».Tore Zetterholm. Levende litteratur, fra Gilgamesj til Dylan. Bokklubben, 1986. ISBN 82-525-1283-6 Den opphavlege målgruppa hans var soknebarna, og dei didaktiske intensjonane følgjer med også når han skriv for eit større publikum.Tore Zetterholm. Levende litteratur, fra Gilgamesj til Dylan. Bokklubben, 1986. ISBN 82-525-1283-6 Han «la større vekt på folkeoppdragende momenter enn på kunstnerisk utføring», og for han «var det ingen skillelinje mellom prestegjerningen og litteraturen; ja, han nøler ikke med å fletta inn bruddstykker av sine prekener i romanene.» Slik verkar tekstane ofte som impulsive kollasjar, som ei blanding av praktiske råd, oppbygging, anekdotar og roman. Trass i avgrensingane som ligg i skrivestilen og i dei didaktiske intensjonane blir Gotthelf rekna som ein klassikar, og blir omtalt som «ein sveitsisk Homer», på grunn av ein «fortellerevne av uvanlig kraft og en realisme som har sett både menneskets storhet og dets elendighet.»Claude David. «Tysk litteratur». I: Verdens litteraturhistorie; bind 8; Realismen. Redigert av Edvard Beyer mfl. Cappelen, 1972
På norsk finnes Gull og kjærlighet (1950; Geld und Geist 1844) og Den sorte edderkopp (1975 i Mesterverk fra verdenslitteraturen; Die schwarze Spinne 1842). Andre viktige bøker er Uli der Knecht (1841) og oppfølgjaren Uli der Pächter (1846), som skildrar «tjenestegutten Ulis utvikling fra lømmel og ranglefant til aktverdig selveierbonde.»Snorre Evensberget. Litterært leksikon. Stenersen, 2000. ISBN 82-7201-261-8
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Jeremias Gotthelf» frå , den 13. mars 2024.
Bakgrunnsstoff
Kategori:Psevdonym Kategori:Tyskspråklege forfattarar Kategori:Sveitsiske forfattarar