Опсада на Кроја (1466)

Опсада на Кроја од 1466 година или Втора опсада на Кроја — опсада која се одвила од 1466 до 1467 година. Отоманскиот султан Мехмед II со огромна војска пристигнал во Албанија за да го победи Скендербег, водачот на Лешката лига, која била основана во 1444 година откако започнал војна против Османлиите. За време на речиси една година опсада, главната тврдина на Скендербег, Кроја, ја издржа опсадата. На чело на османлиската армија бил Балабан Бадера, санџабеј на Охридскиот Санџак, албанец, израснат во отоманската војска преку девширме. До 23 април 1467 година, османлиската војска била поразена и Скендербег влегол во Кроја.

Мехмед одлучил да изгради тврдина на место каде денеска се наоѓа градот Елбасан, која би обезбедила трајна контрола и подготовка за идните османлиски напади врз позициите на Скендербег. За изградбата на тврдината особено се загрижила Венеција бидејќи од таму Отоманското Царство лесно би можеле да испраќаат бродови во Јадранско Море и да им се заканат на венециските колонии. Разбирајќи дека неговата ситуација станала неповолна, Скандербег направил едно патување во Италија каде што се обидел да го убеди папата Павле II и Фердинанд I Неаполски да му дадат помош за неговата војна. И покрај многуте ветувања од папата, Скендербег добил малку поради стравот од неаполската војна со Рим и со конфликтот во Римската курија. Фердинанд и Венеција, исто така, ги одложиле барањата на Скендербег до папата. Додека ја напуштал Италија, Лешката лига била ослабена и му била потребна неговата интервенција.

По неговото враќање, Венецијанците одлучиле да испратат војници против отоманскиот напредок. Скендербег собрал 13.400 војници, меѓу кои имало и многу Венецијанци, за да изврши напад врз османлискиот осамен логор, кој ја презел командата откако Мехмед ја напуштил Албанија по изградбата на Елбасан. Скендербег ја разделил својата војска на три дела и ги опколил осамените Османлии. Балабан бил убиен за време на борбите, а османлиските сили останале без командант и била опкружена. Потоа албанско-венецијанските сили ја опколиле раката со убивање на преостанатите османлиски сили пред да можат да побегнат по патот за Дебар. Победата била силно прифатена од Албанците и од Италијанците. Ова не го означило крајот на војната, но веднаш штом Скандерег презел некои напади врз Елбасан, тој бил повикан од Венеција, па не можел да ја преземе тврдината поради недостаток на артилерија. Самата Венеција била во конфликт со своите италијански соседи, што довело да Мехмед да започне уште еден поход против Албанците. Ова резултирало со уште една опсада на Кроја.

Позадина

Скендербег бил отомански санџакбег, кој се преселил од одметнал од царството и обединил неколку албански принцови формирајќи ја Лешката лига. Од Кроја, негова главна тврдина, ја предводел лигата во отоманско-албанските војни. По поразот на Османлиите во неколкуте битки, тој се здружил со западните христијански држави и водачи, особено со Алфонсо V Арагонски и со Папската Држава. На 14 август 1464 година починал папата Пиј II, еден од главните добродетели на Скендербег, и неговите планови за крстоносна војна против Отоманското Царство се распаднале. Сојузите и ветувањата за помош од големите христијански сили биле откажани, со исклучок на Кралство Унгарија на чело со Матија Корвин и Венецијанската Република. Султанот Мехмед II откако разбрал за настаните, се обидел да ја искористи ситуацијата. На тој начин се обидел да потпише мировен договор со Унгарија и Венеција, за да неговите сили би можеле да се фокусираат на Албанија, за да добие база за идните кампањи на Апенинскиот Полуостров. Меѓутоа, неговите напори биле неуспешни бидејќи ниту Венеција ниту Унгарија не го прифатиле неговиот предлог договор. Мехмед ги чувал своите војски на Балканот, распоредени во близина на Јајце во Босна, во Охрид и во Мореја.

Скендербег на 6 септември 1464 година извршил упад на отоманските територии во близина на Охрид со помош на венецијанските сили, на чело со кондотиерот Антонио да Козенца. Заедно тие ги поразиле османлиските сили на Шерем-бег кај Охрид на 14 или 15 септември. Венецијанскиот сенат ги информирал Унгарците за заедничкиот албанско-венецијански успех на 29 септември. Мехмед, гледајќи ја слабоста на својата граница, го назначил Балабан Бадера за командант, заменувајќи го Шеремет. Балабан бил Албанец по раѓање кој бил инкорпориран во отоманската војска преку девширме и бил санџабег на Охридскиот Санџак во 1464 и 1465 година. Во меѓувреме, папата Павле II започнал да го планира сопствениот крстоносен поход, но со средства различни од неговиот претходник. Тој планирал да ги привлече големите европски држави да помогнат во финансирањето на крстоносните војни, додека Венеција, Унгарија и Албанија би ги воделе борбите . Тој, исто така, сакал да им помогне на Албанците колку што е можно повеќе и побарал од Кралство Неапол да го снабди со Скендербег со потребните сили. Венеција започналљ да размислува за мир со Османлиите, бидејќи нејзините ресурси значително се намалиле, додека Унгарија започнала дефанзивна стратегија. Но притисокот од папата и Скендербег ги принудило да ги прекинат своите напори.

Отоманската-албанската војна продолжила до 1465 година со битките на Балабан Бадера кај Вајкал, Мечад, повторно Вајкал и Кашари. Во меѓувреме, Мехмед продолжил да преговара за мир со Унгарија и Венеција. Скендербег се нашол изолиран за време на овие преговори. Понатаму, Фердинанд I Неаполски не ги испратил ветените сили, а венецијанските сили под Симаросто ја напуштиле Албанија. Во есента 1465 година, отоманските сили заминале од Мореја и Босна, со цел да ги забрзаат мировните преговори. Венеција, сепак, го одбила мирот, а Скендербег верувал дека ќе започне нова албанско-венецијанска кампања. Венеција била во процес на испраќање на своите проведиториво Албанија. Тие, исто така, испратиле и четири топови и десет барели барут. Во текот на април, гласините започнале да се шират дека Османлиите се подготвуват да маршираат кон Албанија. До 18 април 1466 година, Венеција добила сознанија дека Османлиите тргнале кон Албанија.

Кампања

Откако пристигнале вестите за османлискиот пристап, Венеција испратила засилување до нејзините градови долж Албанија, а во Драч веќе имало 3.000 војници. Тврдина Розафа била исто така засилена по совет на Скендербег и ѕидовите биле повторно изградени. На 19 април 1466 година, се проширила вест дека султанот требало да маршира кон Валона со армија од 100.000 војници, иако Дубровничката Република објавија дека бројот е 30.000. Отоманските сили биле подготвени да влезат во Кралство Неапол поради кое го притискале на Фердинанд да формира сојуз со Мехмед. Сепак ситуацијата не била целосно јасна на Балканот, бидејќи се сметало дека Османлиите би можеле да маршираат во исто време кон Босна, Србија, Далмација, Негропонте или Албанија. Сепак, до почетокот на мај, станало јасно дека Османлиите ќе ја нападнат Албанија поради пристапот на војниците на Мехмед кон Албанија по завршувањето на своите кампањи во Влашка, Караман и Мореја. Ниту една од ветените засилувања од Неапол и Венеција не пристигнала, а Скендербег бил оставен да се бори со османлиските сили само со војници на лигата.

Отоманската активност во Албанија

Новини пристигнале од источна Албанија дека Отоманците започнале масакри во областа. Папата бил вознемирен од ова и ги повикал христијанските кнезови на Европа да му помогнат на Скендербег. Набргу потоа, силите на Мехмед навлегле во Албанија. За разлика од неговиот татко Мурад II, Мехмед сметал дека единствениот начин на кој Албанија би можел да биде освоен би бил преку изолирање на Кроја, главната албанска тврдина, со намалување на работната сила, снабдувањето и политичката и морална поддршка на Скендербег. Потоа, Кроја требало според планот да биде ставена под опсада. Отоманската кампања започнала со насочување на силите во две насоки: една низ долината на реката Шкумба, а друга преку долината на реката Црн Дрим. И двете османлиски сили вршеле терори во пограничните региони, десно и лево од двете долини, напаѓајќи ги населените области и ги опожарувале на населението места кои пружеле отпор. Така, населението одлучило да побегне кон побезбедни области.

Скендербег не очекувал таква кампања и неговата војска не била подготвена да го запре напредокот. Според еден акт од Монополи во Апулија, армија од 300.000 војници (бројка за која се смета дека е претерана) влегла во Албанија, масакрирала 14.000 луѓе и отпустошилан многу населени места, додека Скендербег се подготвувал да побегне во Италија. Сепак, Скендербег останал во Албанија, но тој испратил дванаесет бродови со многу жители на Кроја во Италија како бегалци. Со нив, ја испратил својата жена, Доника Кастриот, и неговиот син, Јован II Кастриот. Тие се упатиле кон Монте Сант Анџело, замок доделен на Скендербег по неговите кампањи за враќање на владеењето на Фердинанд. Пристигнувањето на албанските бегалци уште повеќе го вознемирило на папата бидејќи многу Италијанци верувале дека откако Албанија веќе е освоена, Мехмед се подготвува да маршира во Италија. Вести исто така стигнале и до Рим, според кои Лешката лига сè уште не била поразена и дека Кроја не е освоена.

Лешката лига започнала масовна борба против османлиските сили и фронтот бил проширен низ цела Албанија. Скендербег се повлекол во планините околу Скадар, каде што собирал мажи за да ја ослободи Кроја. На аканџиите, Мехмед им дозволил да вршат напади во земјата, одлука која, според ученикот Мехмед Нешриу, била чин на репресија поради честите напади на Скендербег во Македонија во 1464 година, со што ја прекинал опсадата на Јајце. Сепак, Идрис Бидлиси смета дека кампањата на Мехмед била како одговор на кршењето на прекинот на огнот во 1463 година, кога Скендербег дознал дека крстоносците против Османлиите што ги организирал Пиј II биле подготвени да тргнат од Анкона. Самиот отпор бил опишан од Турсун-бег: „Албанците се здобија со контрола над планинските врвови и долини, каде што имаа куле (тврдини), кои беа срушени кога беа освоени; оние внатре, особено младите мажи и жени, беа продадени во ропство за 3.000-4.000 акчиња“. Михаил Критовул, грчки историчар за султанот, исто така го опишал отпорот и неговите последици. Албанците побегнале кон планинските врвови, а кога османлиска пешадија се искачила на височините, ги заробила на Албанците. Многу Албанци скокале од карпите за да побегнат од масакрот. Тогаш војниците заробиле многу луѓе како робови, а исто така земале нешто кое имало вредност.

Опсада

Првата фаза од отоманската кампања за изолирање на Кроја траела два месеци. Според Марин Барлети, главниот биограф на Скендербег, Скендербег ги ставил 4,400 војници под Тануш Топија како бранители на тврдината. Оваа сила вклучувала 1.000 венецијанска пешадија на чесло со Балдасаре Пердучи и 200 неаполски стрелци. Скендербег ги отстранил своите луѓе од тврдината Кроја на начин сличен на првата опсада. Мехмед тргнал во Албанија со Балабан Бадера под негова команда. Тој понудил награди за гарнизонот ако се предаде, но гарнизонот одговорил со бомбардирање на османлиските позиции. Османлиите потоа започнале да ја бомбардираат тврдината, но тоа немало голем ефект. Според документарните извори, опсадата започнала во средината на јуни, еден месец откако Мехмед ја започнал својата кампања. Кампањата на Мехмед го ставила на Скендербег под голем притисок, додека вториот допрва требало да добие финансиска помош од странство.