мини|Фарах Диба Пахлави, фустан со балучки вез, дизајниран од Мехр Монир Јаханбани и Кејван Хосровани Белучки вез — вид на белучки ракотворби изработени од народот Белуџи. Се смета за уметничко наследство, признато е од УНЕСКО и се продава на меѓународно ниво. Белуџите се родени во регионот Белуџистан во Јужна и Западна Азија, кој ги опфаќа земјите од Пакистан, Иран и Авганистан.
Историја Белуџите потекнуваат од пакистанската покраина Балуџистан; иранската покраина Систан и Балуџистан; и јужните области на Авганистан, вклучувајќи ги покраините Нимруз, Хелманд и Кандахар. Точната историја на белуџиското везење не е позната. Една теорија е дека белуџиското везење потекнува од Мергарх (во денешен Пакистан), неолитско наоѓалиште и култура. Друга теорија е дека е донесено со миграцијата на Словените во Белуџистан приближно 200 години пред основањето на исламот, нивниот традиционален вез се нарекува рушник и содржи многу сличности. Друга теорија е дека занаетот се развил заедно со индустријата за производство на свила.
Различните региони на племињата Белуџи имаат свои посебни дизајни на везење. Овој занает традиционално го создавале само жени и се пренесувал низ генерациите. Дизајните на шевовите и шарите имаат значење; вообичаените мотиви вклучуваат стрели, „пилешки нозе“, дијаманти и цвеќиња. Некои од дизајните може да вклучуваат и други материјали како што се мали парчиња огледало (познати како шиша), различни бои на конец или парчиња обоена ткаенина. Везот традиционално се користел за украсување на женска облека, но се користел и за украсување перници, завеси, чаршафи и машка облека.
Во 2015 година, поголемиот дел од продажбата на везената облека од белуџите се случила во Пакистан и Авганистан.
Во мода Во 1960-тите, Мехр Монир Џаханбани, позната по своето проникливо око за традиционална занаетчиска изработка, го открила сложениот белучки вез и веднаш го препознала неговиот потенцијал како моден израз. Соработувајќи со дизајнерот Кејван Хосровани, Џаханбани почнала да го вклучува овој извонреден вез во современи дизајни, беспрекорно спојувајќи го со модерната естетика. Нивните заеднички напори кулминирале со серија прекрасни кралски фустани за царицата Фара Пахлави, каде што белучкиот вез станал иконски декоративен елемент. Имено, се верува дека занаетчии како Махтаб Норузи придонеле за извонредниот вез, дополнително збогатувајќи го културното богатство на овие креации. Меѓу овие дизајни, особено познатата облека инспирирана од зајдисонцето имала градација на бои од црна до црвена, жолта, небесно сина и сребрена, симболизирајќи ја длабоката благодарност на царицата за оваа традиционална уметничка форма и нејзиното значење во иранската култура. Еден посебен фустан, дизајниран од Мехр Монир Џаханбани и Кејван Хосровани, се одликувал со градација од црна позадина до нијанси на црвена, жолта, небесно сина и сребрена, инспириран од зајдисонцето.
Значаен белучки занаетчија кој изработува везови е Махтаб Норузи. Фарах Диба Пахлави, поранешната Шахбану на Иран, била особено привлечена од белучките рачни изработки и ги вградила во многу од нејзините свечени фустани кои биле дизајнирани од иранските модни дизајнери Мехр Монир Џаханбани и Кејван Хосровани. Се верува дека Махтаб Норузи можеби самата извезла некои од фустаните на Пахлави, работејќи под моден дизајнер.
Наводи
Дополнителна литература
Категорија:Везење Категорија:Ракотворби