Западноукраинска Народна Република или Западноукраинска национална република (; скратено ), позната по дел од своето постоење како Западна област на Украинската Народна Република ( или ) — краткотрајна држава која го контролирала поголемиот дел од Источна Галиција од ноември 1918 до јули 1919 година. Ги вклучувалаградовите Лавов, Тернопил, Коломија, Дрохобич, Борислав, Станиславив (сега Ивано-Франковск) и десниот брег Пшемишл, а презела и делови од Буковина и Карпатска Рутенија. Политички, Украинската Национал-демократска партија (претходник на меѓувоениот Украински национален демократски сојуз) доминирала во законодавното собрание, водена од различни степени на грчко-католичка, либерална и социјалистичка идеологија. Други застапени партии биле Украинската радикална партија и Христијанско-социјалната партија.
ЗУНР се појавила како отцепена држава среде распадот на Австроунгарија и во јануари 1919 година номинално се обединила со Украинската Народна Република (УНР) како нејзина автономна Западна област. Полска, исто така, имала право на оваа територија, и до јули го окупирала поголемиот дел од неа и ја принудила западноукраинската влада на егзил. Кога Украинската Народна Република кон крајот на истата година одлучила дека ќе ја замени територијата за сојуз со Полска против Советска Русија, прогонетите западноукраински власти раскинале со Украинската Народна Република. Прогонетата влада продолжила со своето барање додека не се распуштила во 1923 година.
Грбот на ЗУНР бил азурен, златен лав. Боите на знамето биле сина и жолта, со сина во многу посветла нијанса отколку во современото украинско знаме.
Историја
Заднина Според пописот на Австроунгарија од 1910 година, територијата каде се наоѓала Западноукраинската Народна Република имала околу 5,3 милиони луѓе. Од нив, 3.132.233 (58,9%) биле Украинци и 2.114.792 (39,8%) биле Полјаци, а останатите вклучувале Евреи, Русини, Германци, Унгарци, Романци, Чеси, Словаци, Роми, Ерменци и други. Сепак, до 12% од населението биле Евреи - тие претежно зборувале полски и се идентификувале како Полјаци, како што е Станислав Лем. Градовите и населените места во овој претежно рурален регион биле претежно населени со Полјаци и Евреи, додека Украинците доминирале на селата. Ова би се покажало проблематично за Украинците, бидејќи најголемиот град, Лавов (, , имал мнозинско полско население и се сметал за еден од најважните полски градови.
Резервите на нафта во близина на Лавов кај Дрохобич и Борислав во горниот дел на реката Днестар биле меѓу најголемите во Европа. Железничките врски со Украина или Романија, под власта на Русија, биле малку: Броди на линијата од Лавов до горната река Стир, Пидволочиск (Подволочиска) на линијата од Тернопил до Проскуров (денес Кмелницки) во Подолија и линија долж Прут од Коломија (Коломча) до Черновци (Черновиц) во Буковина.
Така била поставена сцената за судир помеѓу Западноукраинската Народна Република и Полска.
Независност и борба за егзистенција Западноукраинскатата Народна Република била прогласена на 1 ноември 1918 година Украинската национална рада (совет составен од сите украински претставници од двата дома на австрискиот парламент и од провинциските диети (парламенти) во Галиција и Буковина) планирала да ја прогласи Западноукраинската Народна Република на 3 ноември 1918 година, но го поместила датумот на 1 ноември поради извештаите дека полскиот комитет за ликвидација требало да се префрли од Краков во Лавов.Encyclopedia of Ukraine, vol. 5, 1993 entry written by Andrzej Chojnowski Набргу откако републиката прогласила независност од Австроунгарија, се случило народно востание во Лавов, каде повеќето жители биле Полјаци и не сакале да бидат дел од не-полска држава. Неколку недели подоцна, бунтовните Полјаци на Лавов добиле поддршка од Полска. На 9 ноември полските сили се обиделе со изненадување да ги заземат нафтените полиња Дрохобич, но биле вратени назад, побројни од Украинците. Како резултат на застојот, Полјаците ја задржале контролата над Лавов и тесен појас земја околу железничката пруга што го поврзува градот со Полска, додека остатокот од источна Галиција останал под контрола на Западноукраинската национална република. За време на Полско-украинската војна, западноукраинската армија можела да ја задржи Полска приближно девет месеци, но до јули 1919 година, полските сили го презеле најголемиот дел од територијата на т.н. Западна област.
Полското население, кое сочинувало околу 40% од источногалициското население во тоа време, било многу непријателски настроено кон новоформираната западноукраинска држава и го сметала за правило „со бајонет, тојага и секира“ додека го чекала доаѓањето на Полската војска. Полските функционери масовно поднеле оставки, што ја поткопало способноста на републиката да води ефикасна администрација. Полјаците доминирале во урбаните области и започнале востание против украинската власт не само во Лавов, туку и во Дрохобич, Пшемишл, Самбир и Јарослав. Ова ја направило западноукраинската влада неспособна да изврши контрола над западната половина од нејзината територија и ја овозможила полската офанзива.
Во меѓувреме, две помали држави веднаш западно од Западноукраинската Народна Република исто така прогласиле независност како резултат на распадот на Австроунгарија.
Република Команча била здружение од триесет села од областа Лемко, со седиште околу Комања во источниот регион Лемко. Постоела помеѓу 4 ноември 1918 и 23 јануари 1919 година. Бидејќи била проукраинска, планирала да се обедини со Западноукраинската Народна Република, но била потисната од полската влада како дел од Полско-украинската војна. На 5 декември 1918 година, Рускаа Народна Республика Лемков</i></nowiki> (Националната Република Лемко) исто така прогласила независност. Националната република Лемко била центрирана во Флоринка, село во југоисточниот дел на денешна Полска. Русофилското чувство преовладувало меѓу нејзините жители, кои се противеле на унијата со Западноукраинската Народна Република и наместо тоа барале обединување со Русија.
Договорот за обединување на западна Украина со остатокот од Украина бил направен уште на 1 декември 1918 година. Владата на Западноукраинската Народна Република официјално се обединила со Украинската Народна Република на 22 јануари 1919 година, по што првата била позната како Западна област на Украинската Народна Република. Сепак, ова претставувало главно симболичен чин.
Бидејќи западна Украина имала поинаква традиција во своите правни, социјални и политички норми, таа требала да биде автономна во рамките на обединета Украина. Понатаму, западните Украинци ја задржале сопствената украинска галициска армија и владина структура. И покрај формалната унија, Западна Украина и Украинската Народна Република се бореле во одделни војни. Првите биле преокупирани со судирот со Полска, додека вторите се бореле со советските и руските сили.
Односите меѓу западноукраинската политика и Украинската Народна Република со седиште во Киев биле донекаде затегнати. Раководството на првото имало тенденција да биде поконзервативно во ориентација.Ана Процик. (1995). „Рускиот национализам и Украина: националната политика на волонтерската армија за време на Граѓанската војна“. Едмонтон, Алберта: Канадски институт за украински студии, Прес на Универзитетот во Алберта, стр. 134–144. Добро упатени во културата на австрискиот парламентарен систем и уреден пристап кон владата, тие гледале на социјалистичкиот револуционерен став на нивните врсници од Киев со извесна загриженост и со загриженост дека социјалните немири на Исток ќе се прошират на Галиција.Peter J. Potichnyj. (1992). „Украина и Русија во нивната историска средба“. Едмонтон, Алберта: Канадски институт за украински студии Прес, Универзитетот во Алберта стр. 148: Д-р Лонхин Цехелски, западноукраинскиот преговарач со владата во Киев и главен автор на Унијата помеѓу Западноукраинската Република и Украинската Народна Република со седиште во Киев, изрази шокираност од дејствијата на „баздата“ ( холота) кога Украинската Народна Република дојде на власт. Исто така, западноукраинските трупи биле подисциплинирани додека оние на Киевската Украинска народна армија биле похаотични и склони кон извршување погроми,Andrew Wilson (1997). Ukrainian nationalism in the 1990s: a minority faith. Cambridge University Press pg. 13 нешто на што активно се спротивставиле западните Украинци.Myroslav Shkandrij (2009). Jews in Ukrainian literature: representation and identity. New Haven: Yale University Press. pp. 94–95 Лошата дисциплина во армијата на Киев и непослушноста на нејзините офицери ги шокирале галициските делегати испратени во Киев.
Националното движење во западна Украина било исто толку силно како и во другите источноевропски земји, и украинската влада имала во можност да мобилизира над 100.000 мажи, од кои 40.000 биле подготвени за битка. Лудвик Мрочка пишува дека и покрај силата на украинските националистички сили, тие добиле мала поддршка и ентузијазам од локалното украинско население; генерално, ставот честопати бил рамнодушен, а машкото украинско население често се обидувало да избегне служба во својата војска Spór o Galicję Wschodnią 1914–1923 Ludwik Mroczka. Wydawnictwo Naukowe WSP, January 1998 page 106-108
Егзил и дипломатија Дел од поразената војска нашла засолниште во Чехословачка и таму станала позната под името Украинска бригада (Ukrajinská brigáda). На 16 јули 1919 година, преостанатата армија која се состоела од околу 50.000 војници, преминала на територијата на Украинската Народна Република и таму ја продолжила борбата за украинска независност.
Истиот месец, Западната област воспоставила влада во егзил во градот Камјанец-Подилски.Paul Robert Magocsi. (2002). The roots of Ukrainian nationalism: Galicia as Ukraine's Piedmont. Toronto: University of Toronto Press, pg. 28 Односите меѓу прогонетата западноукраинска влада и владата со седиште во Киев продолжиле да се влошуваат, делумно поради тоа што западните Украинци ги гледале Полјаците како главен непријател (со Русите потенцијален сојузник), додека Симон Петљура во Киев ги сметаше Полјаците за потенцијален сојузник против неговите руски непријатели. Како одговор на дипломатските разговори на киевската влада со Полска, западноукраинската влада испратила делегација во советската 12-та армија, но на крајот ги отфрлила советските услови за сојуз. Во август 1919 година, Кост Левицки, шеф на западноукраинскиот државен секретаријат, предложил сојуз со Белите Руси на Антон Деникин, што би вклучило загарантирана автономија во рамките на руската држава. Западните украински дипломати во Париз побарале контакт со руските колеги во тој град.Christopher Gilley (2006). A Simple Question of ‘Pragmatism’? Sovietophilism in the West Ukrainian Emigration in the 1920s Working Paper: Koszalin Institute of Comparative European Studies pp.6–16 Руските Бели имале мешани ставови за овој предложен сојуз. Од една страна, тие биле претпазливи за русофобијата на Галиција и загрижени за ефектот на таквиот сојуз врз нивниот однос со Полска. Од друга страна, Русите ја почитувале дисциплината и обуката на галициските војници и разбрале дека договорот со западните Украинци ќе ја лиши Киевската украинска народна армија, во војна со руските Бели, од најдобрите војници.Anna Procyk. (1995). Russian nationalism and Ukraine: the nationality policy of the volunteer army during the Civil War. Edmonton, Alberta: Canadian Institute of Ukrainian Studies Press at the University of Alberta, pp. 134–144. Во ноември 1919 година, украинската галициска армија, без овластување од нивната влада, потпишала прекин на огнот со Белите Руси и ја ставила нивната војска под управа на Бела Русија.