Princeza Fahrelnissa Zeid (rođ. ; 1901, Istanbul – 5. septembar 1991, Amman) bila je turska slikarica i pripadnica hašemitske kraljevske porodice Iraka, poznata po monumentalnim apstraktnim slikama u kojima je evropske modernističke postupke povezivala s vizuelnim utjecajima bizantijske, islamske, arapske i perzijske umjetnosti. U historiji umjetnosti navodi se među najvažnijim turskim umjetnicama 20. vijeka i među ranim umjetnicama koje su stekle formalno likovno obrazovanje u Turskoj.
Život i obrazovanje Rođena je 1901. u istanbulskoj porodici Şakir-paše, uglednoj osmanskoj porodici povezanoj s politikom, vojskom i kulturom. Potjecala je iz izrazito umjetničke sredine, njen brat bio je pisac Cevat Şakir Kabaağaçlı, a sestra slikarica i grafičarka Aliye Berger. Na Akademiju umjetnosti u Istanbulu upisala se 1919. kao jedna od prvih studentica, a kasnije je školovanje nastavila u Parizu na Académie Ranson.
Godine 1920. udala se za književnika İzzeta Meliha Devrima, s kojim je imala sina Nejada Devrima, također slikara. Nakon razvoda 1935. udala se za princa Zeida bin Husseina, člana hašemitske kraljevske porodice Iraka, čime je stekla naslov princeze i živjela u diplomatskom okruženju u više evropskih i bliskoistočnih gradova.
Umjetnički rad Fahrelnissa Zeid isprva je slikala figurativna i ekspresionistički intonirana djela, da bi se poslije razvila u jednu od najprepoznatljivijih autorica apstraktnog slikarstva izvan zapadnoevropskog centra umjetničke scene. Posebno je poznata po velikim kompozicijama sa složenim geometrijskim rasporedima, snažnim kontrastima boja i osjećajem ornamentalne gustoće, zbog čega se njeno slikarstvo često opisuje kao spoj modernizma i istočnomediteranskih vizuelnih tradicija.
U 1940-im i 1950-im postala je dijelom avangardnih krugova u Istanbulu, Parizu i Londonu. Prvu samostalnu izložbu priredila je 1945. u vlastitom stanu u Istanbulu, a kasnije je izlagala i u Parizu, uključujući samostalnu izložbu u galeriji Dina Vierny, te u Londonu, gdje je 1954. imala izložbu u Institutu savremene umjetnosti. Među njenim najpoznatijim djelima ubraja se My Hell () iz 1951, jedno od ključnih djela njenog zrelog apstraktnog perioda.
Nakon iračke revolucije 1958. i pada hašemitske monarhije, njen život i društveni položaj naglo su se promijenili. U tom periodu, uz apstraktne slike, počela je raditi i crteže, portrete i skulpture od lijevanih kokošijih kostiju u smoli, koje je nazivala paléokrystalos ().
Kasnije godine i naslijeđe Nakon smrti supruga 1970. preselila se 1975. u Jordan, gdje je živjela u Ammanu. Ondje je 1976. osnovala likovnu školu i institut koji su nosili njeno ime, a u poznim godinama posvetila se i podučavanju mlađih umjetnica. Umrla je 5. septembra 1991. u Ammanu.
Zapadna i bliskoistočna muzejska scena obnovile su zanimanje za njen rad krajem 20. i početkom 21. vijeka. Važne retrospektive priređene su u Kelnu 1990. i u Tate Modernu 2017, čime je Fahrelnissa Zeid učvrstila mjesto u međunarodnoj historiji moderne umjetnosti.
Reference
Kategorija:Rođeni 1901. Kategorija:Umrli 1991. Kategorija:Biografije, Istanbul Kategorija:Turski slikari