Josip Jiránek (24. mart 1855 - 9. januar 1940) bio je kompozitor i dirigent, rođen u Pragu, Austrijsko Carstvo (danas Češka). Diplomirao je na Praškom konzervatoriju. U Banjoj Luci boravio je od septembra 1929. do 1938, gdje je djelovao kao kapelnik garnizonskog orkestra i dirigent orkestra Narodnog pozorišta.
Biografija Kao dirigent, učestvovao je u postavljanju muzičkih komada, a za neke od njih i sam je komponovao muziku. Bio je i horovođa "Muslimanskog pjevačkog društva Gajret", kao i "Jugoslavenskog muslimanskog pjevačkog društva Sloga". U društvu Gajret formirao je ženski hor od oko 30 mladih muslimanki, ali je hor s vremenom prestao s radom. Po dolasku u Banju Luku, Jiránek je preuzeo hor "Sloga", koji je pod njegovim vodstvom znatno napredovao, izvodeći djela kompozitora poput: Emila Adamiča, Emanuela Aloysa Förstera, Davida Jenkinsa, S. Lžićara, Charlesa Gounoda, Pavela Křížkovskog i Stevana Mokranjca. Sa horom "Sloga" imao je brojne nastupe, a neki od značajnijih koncerata održani su 4. novembra 1933. i januara 1936. u hotelu Palas, te u Narodnom pozorištu 1937, kada je izvedeno djelo "Venkovské obrázky" za klavir, harmoniju i gudače češkog kompozitora Jana Malata. Jiránek je tada imao ključnu ulogu u improvizovanom ansamblu, svirajući na klaviru.
Često je nastupao i kao klavirski pratilac i solista. Zabilježen je njegov nastup s vojnom muzikom 9. marta 1933. na umjetničkoj večeri Crvenog krsta u Narodnom pozorištu Banje Luke. Josip Jiránek je umro u Brnu 1940.Encyklopedie Brna – Josef Jiránek (Vinkovcima 1943.)
Djela
Komadi s pjevanjem
Crvenkapica – tekst: Vladimir Nazor, premijera: 25. decembra 1931. Mala Birag – tekst: Arnaldo Fraccaroli, premijera: 7. oktobra 1933. Florentinski šešir – tekst: Eugene Lebiche, premijera: 22. novembra 1933. Rkač – tekst: Petar P. Pecija, premijera: 5. decembra1934. Junačina Grujo – tekst: Milica Stojanović-Vlatković, premijera: 30. januara 1933. Iz našeg vilajeta – tekst: Milorad Kostić, premijera: 30.oktobra 1936.
Za vojni orkestar
Jugoslavijanske melodije – 8 brojeva
Za klavir solo
Noveleta – premijera: 4. novembra 1936. na koncertu JMPD Sloga u Banjoj Luci
Izvori
Kategorija:Jugoslavenski kompozitori Kategorija:Jugoslavenski dirigenti Kategorija:Rođeni 1855. Kategorija:Umrli 1940. Kategorija:Biografije, Prag