Марк Спектар

Марк Спектар () — пісьменнік, публіцыст, выдавец.

Біяграфія Нарадзіўся ў традыцыйнай хасідскай сям’і. З ранніх гадоў патрапіў пад уплыў ідэй хаскалы (у прыватнасці, захапіўся творамі І. Лінецкага, Мендэле Мойхер-Сфорыма, А. Дзіка і іншых). У 19 гадоў, асірацеўшы, Спектар паехаў у Адэсу, дзе блізка сышоўся з М. Ліліенблюмам і іншымі маскіламі. Працаваў на папяровай фабрыцы, спрабаваў свае сілы ў журналістыцы; надрукаваў некалькі допісаў пра жыццё рабочых у штотыднёвіку «Рускі яўрэй» (СПб., 1879). Пасля пагромаў 1881 г. з’ехаў у Мяджыбаж, дзе два гады настаўнічаў. У 1883 г. Спектар апублікаваў у газеце «Юдышэс фолксблат» свой першы вялікі твор, апавяданне «Раман без назвы». У 1884 г. там жа быў апублікаваны раман «Яўрэйскі мужык», прасякнуты палесцінафільскімі ідэямі. Раман прынёс Спектару папулярнасць, ён працягваў супрацоўнічаць у «Юдышэс фолксблат» (пісаў фельетоны, падарожныя нататкі, апавяданні, артыкулы).

У 1887 г. Спектар з сям’ёй пераехаў у Варшаву, дзе пачаў выдаваць серыю анталогій «Хойз-фрайнд» (1888-96), якая карысталася вялікім поспехам, з Шолам Алейхемам яго ў гэтыя гады звязвала сяброўства. У 1894 г. Спектар разам з І. Л. Перацам і Д. Пінскім рэдагаваў «Ёмтаў блэтлах»; затым рэдагаваў рад іншых выданняў. Пасля заснавання газеты «Дэр юд» (1899) пачаў супрацоўнічаць у ёй, апублікаваў рад апавяданняў і фельетонаў. У 1900-я гг. Спектар браў удзел у шматлікіх выданнях, такіх, як газета «Дзі юдышэ фолксцайтунг» (1902—1903), зборнік «Хілф» (1903), газета «Цайт» (1906, Вільня), штотыднёвік «Фрайтог» (Варшава, 1907), быў сурэдактарам штодзённай газеты «Нае велт» (1909) і іншых.

З пачаткам Першай сусветнай вайны Спектар пераехаў у Адэсу (канец 1914 г.), пачаў працаваць ва «Ундзер лебн». У Адэсе Спектар заснаваў мясцовае аддзяленне Култур-лігі. У канцы 1920 г. нелегальна перайшоў савецкую мяжу, быў у Румыніі, Венгрыі, Югаславіі, Італіі і іншых краінах, дзе сустракаў дапамогу і падтрымку яўрэяў, якія ведалі і шанавалі яго творчасць. Увосень 1921 г. Спектар прыбыў у ЗША; друкаваўся ў газеце «Дзі цайт» (Нью-Ёрк), пазней стаў сталым супрацоўнікам «Юдышэс тагеблат», дзе публікаваў у рубрыцы з назвай «З таго свету» невялікія апавяданні і нарысы, у асноўным пра падзеі старой радзімы.

Спектар актыўна займаўся яўрэйскай фалькларыстыкай, пісаў для дзяцей; быў адным з першых прафесійных пісьменнікаў у сучаснай гісторыі ідыша. Як белетрыст Спектар, развіваў рэалістычныя традыцыі, адцягваў чытача ад папулярных авантурна-бульварных раманаў шомерава стылю.

Пасля смерці Спектара былі выдадзены яго ўспаміны «Майн лебн» («Маё жыццё», Варшава, 1927), збор твораў у 10-ці тамах (Варшава, 1927-29). Крыніцы

Літаратура

Катэгорыя:Пісьменнікі Украіны Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі Катэгорыя:Выдаўцы