A fricativa dental xorda ye un tipo de soniu consonantico emplegau en cuantas luengas parladas. O simbolo en l'Alfabeto Fonetico Internacional que representa iste soniu ye //, y o simbolo X-SAMPA equivalent ye D.
Caracteristicas Ye una consonant fricativa, lo que significa que o suyo soniu ye produciu por una turbulencia d'aire no chenerada por as cuerdas vocals, sino en a boca. Manimenos, no tien a lengüeta acanalada y o fluxo d'aire dirichiu, u as altas frecuencias d'una sibilant. Ye una consonant sonora, por lo que s'involucra o soniu d'a vibración d'as cuerdas vocals. Cuan as cuerdas vocals no sonen, alavez se chenera una fricativa dental xorda. A suya articulación ye dental (u interdental), lo que significa que en a suya articulación nomás s'embrecan os dients y a luenga. A suya articulación se fa metendo a punta d'a luenga a tamas visible entre os dients (incisivos superiors y inferiors) si ye interdental, u bien chusto dezaga d'os dients si ye nomás dental; os labios y atras partis d'a boca han d'estar relaxaus, fueras de cuan parlemos d'una co-articulación. En a suya forma pura, ye una consonant oral, por lo que l'aire sale por a boca y no pas por o naso. Ye una consonant pulmonar, por lo que l'aire d'a suya pronunciación proviene dreitament d'os polmons; no involucra l'aire almagazenau en a boca, ni ye una consonant d'o tipo "clic".
Presencia En aragonés A fricativa dental sonora ocurre en aragonés como un alofono d'o fonema /d/ (representau ortograficament con a letra d), cuan iste se troba entre vocals u en una posición final. Manimenos, iste soniu se produce mas que mas en pronunciacions enfaticas; l'alofono habitual en istos casos ye l'aproximant dental. Ortografía de l'aragonés. AAL
Por eiemplo, si comparamos o soniu d'a d en a palabra cado (['kä.ð̞o]) con a d d'a palabra ende (['e̞n̟.d̟e̞]), notaremos que o primero puet estar una fricativa dental sonora, u mas a sobén una aproximant dental, mientres que o segundo ye una consonant oclusiva alveolar sonora.
Eixemplos en diferents luengas
Idioma Palabra AFI Significau Notas Alemán leider lamentablement Se veiga fonetica de l'alemán Anglés this iste/a Se veiga fonetica de l'anglés Aragonés cado cado Se veiga fonetica de l'aragonés Castellano dedo dido Se veiga fonetica d'o castellano Catalán cada cada Se veiga fonetica d'o catalán Sardo cero niedo Se veiga fonetica d'o sardo
Referencias
Dental sonora Fricativa sonora Fricativa dental Categoría:Fonemas de l'aragonés