W czasach, kiedy je budowano, każda wieża wietraka mogła "widzieć" sąsiednią w pewnej odległości, podobnie do wojskowych wież strażniczych, aby wiedzieć, czy inne wiatraki pracują w danym dniu. Z działalnością wiatraków powszechnie związany jest instrument zwany , potocznie znany jako tronga. Tronja to zmodyfikowana muszla ślimaka morskiego, z otworem na jednym końcu. Podczas dmuchania w nią wydaje głośny dźwięk, słyszalny w dużej odległości. Wykorzystywano ją do informowania mieszkańców, że wiatraki, ze względu na wietrzną pogodę, pracują danego dnia.
Architektura wiatraków jest różnorodna, lecz ogólnie charakteryzowały się one podobnymi elementami. Wieża miała wewnętrzne kręte schody, wiodące na szczyt. Pomieszczenia budowane były wokół wieży, dając jej podparcie oraz służąc jako magazyny na wytworzone produkty. Wiatrak mógł być równocześnie domem dla rodziny młynarza. Każda wieża ma przeciętną wysokość 15 metrów, oraz średnicę około 3 metrów. Działający wiatrak maltański ma śmigło o sześciu skrzydłach. Pierwsze budowle tego typu budowane były na Malcie w XVI wieku, były to konstrukcje typu słupowego. Najstarsze wiatraki wieżowe powstały w XVII wieku na wyspie Malcie, zaś ostatnie zbudowane zostały na Gozo z końcem XIX lub początkiem XX wieku.