Struktura głęboka jest zasadniczo wspólna dla różnych języków. Ta jej cecha odgrywa istotną rolę w dydaktyce języków obcych i w teorii tłumaczenia. Osoba ucząca się jakiegoś języka obcego powinna zdawać sobie sprawę, że w dwóch językach ta sama struktura głęboka może się manifestować w bardzo różny sposób w strukturach powierzchniowych. Tłumaczenie struktury powierzchniowej (przekład dosłowny) może prowadzić do błędów semantycznych i stylistycznych. Tylko zły tłumacz może oddawać proste niemieckie zdanie Wie alt bist du? jako Jaki stary jesteś? (przykład przytoczony przez Aleksandra Szulca). Ponieważ w języku polskim wiek wyraża się z użyciem czasownika mieć, a nie być, prawidłowe tłumaczenie to Ile masz lat?.
Warto dodać, że z różnicy między znaczeniem poszczególnych słów a sensem zdania zdawał sobie sprawę na długo przed sformułowaniem rozróżnienia pomiędzy strukturą głęboką i strukturą powierzchniową św. Hieronim, tłumacz Biblii, który zalecał tłumaczyć non verbum e verbo, sed sensum exprimere de sensu (nie słowo w słowo, lecz by myśl odpowiadała myśli).
Oba pojęcia zostały spopularyzowane przez Noama Chomsky'ego, twórcę gramatyki transformacyjno-generatywnej.
W fonologii generatywnej używane są również określenia „reprezentacja głęboka” (ang. underlying representation) i „reprezentacja powierzchniowa” (ang. surface representation).
Zobacz też tekst (semiotyka)
Przypisy
Kategoria:Gramatyka generatywna