Wydarzenia poprzedzające Wyprawa Narváeza W kwietniu 1520 roku do Cortésa doszły informacje, że gubernator Velázquez wysłał wojsko pod dowództwem Pánfilo de Narváeza z zadaniem schwytania buntownika i odesłania go na Kubę. Mimo mniej licznych sił, Cortés postanowił zabrać część swojego oddziału i zmierzyć się z Narváezem, a resztę żołnierzy oddał pod dowództwo Pedra de Alvarado, któremu powierzył również pilnowanie Montezumy. Do spotkania sił hiszpańskich doszło w nocy 28 maja 1520 roku, nad brzegiem rzeki w pobliżu stolicy Totonaków, Cempoalli. Z powodu złej pogody Narváez odesłał podkomendnych do miasta, sądząc, że Cortés nie podejmie walki w takich warunkach. Ten jednak zaskoczył przeciwnika i dzięki temu odniósł zwycięstwo. Opowieściami o skarbach Azteków zdołał również przekonać większość żołnierzy Narváeza do przejścia na jego stronę.
Masakra Azteków thumb|Mapa Tenochtitlánu z zaznaczonymi groblami prowadzącymi do miasta Podczas nieobecności Cortésa, Aztekowie zorganizowali w mieście uroczystości ku czci boga Huitzilopochtliego. Uprzedzony o święcie kapitan Alvarez wyraził na nie zgodę, ale postawił warunki: uczestnicy mieli nie mieć ze sobą broni i miano nie składać ofiar z ludzi.