Początkowo Usman dan Fodio został proklamowany amir al-mu'minin, czyli przywódcą wiernych. To sprawiło, że był wodzem zarówno politycznym, jak i religijnym, co dawało mu uprawnienia do ogłaszania i prowadzenia dżihadu, formowania armii i stawania się jej dowódcą. Dowodzone przez niego powstanie rozpoczęło się w kraju Hausa. W powstaniu uczestniczyli głównie Fulanie, którzy dysponowali kawalerią i posiadali znaczną przewagę wojskową. Powstanie zyskało też szerokie poparcie pośród chłopów Hausa, którzy czuli się nadmiernie opodatkowani i uciskani przez swoich władców. Usman rozpoczął dżihad przeciwko Gobir w 1804 roku.
W czasie wojny ekspansja i komunikacja Fulan była prowadzona wzdłuż szlaków handlowych i rzek spływających do dolin Benue i Niger, a także delty i lagun Wybrzeża Niewolniczego. Wezwanie do dżihadu dotarło nie tylko do innych terytoriów i miast Hausa, takich jak Kano, Daura, Katsina i Zaria, ale także do Borno, Gombe, Adamawa, Nupe i Ilorin. Były to wszystko miejsca zamieszkałe przez większe lub mniejsze grupy Fulan.
Po zaledwie kilku latach wojny Usman dan Fodio stał się przywódcą największego państwa w Afryce. Jego syn Muhammed Bello oraz brat Abdullahi także prowadzili dżihad i zajmowali się administracją.