Konflikty między nimi narastały pod wpływem problemów miasta z narastającym zadłużeniem oraz z powodu spadku liczby ludności, zapoczątkowanym w połowie XIV wieku, a wywołanym epidemiami (szczególnie wiele ofiar pochłonęła czarna śmierć).
Rodzice Johannesa różnili się znacznie statusem społecznym: jego ojciec, Friele (Friedrich) Gensfleisch zur Laden, był zamożnym patrycjuszem, natomiast matka, Else Wirich – córką kramarza. Pobrali się w 1386 roku. Z tego związku urodził się także syn Friele oraz córka ElseFriedrich Gensfleisch miał również córkę Patze z pierwszego małżeństwa.. Johannes był ich najmłodszym dzieckiem. Ojciec (zm. 1419) zajmował się prawdopodobnie handlem suknem, a zarobione środki inwestował również w innych miastach. Należał do korporacji mincerzy, a w 1411 roku został miejskim rachmistrzem. Rodzina mieszkała w Moguncji w dwupiętrowym domu zwanym „Hof zum Gutenberg” (od niego pochodzi później przyjęte nazwisko, poświadczone najwcześniej w dokumencie z 1427 roku), którego Friele był zapewne współwłaścicielem.