W 1562 roku w Sandomierzu szlachta zjechała się i postanowiła zwołać sejm niezależnie od decyzji króla. Sytuacja międzynarodowa (wojna z Carstwem Rosyjskim o Inflanty) postawiła sprawę współpracy z sejmem na porządku dziennym. W takiej sytuacji Zygmunt August dokonał zwrotu w swojej polityce. Program egzekucji dóbr został zawarty w Uniwersale królewskim zwołującym sejm na 22 listopada 1562 roku. Król wzywał w nim posłów, aby „nie ostawiali potomkom swoim złota ani srebra, ani też rzeczy, które są czasowi i szczęściu poddane i u niewolników są w podziwieniu, ale zostawiali prawa, sprawiedliwości i wolności doskonałe”. Te słowa przypadły do gustu sejmikującej szlachcie i wybrała ona na posłów szlachtę ze stronnictwa egzekucyjnego. Król przybył na ten sejm w prostym szlacheckim stroju. Jako pierwszą przyjęto uchwałę o egzekucji nadań od czasów Aleksandra Jagiellończyka. Później przystąpiono do próby rewizji nadań wcześniejszych. Problemem stało się zatajanie posiadania dóbr królewskich przez ich posiadaczy. Przedstawiciele Prus Królewskich próbowali wyłączyć te ziemie spod egzekucji. Postanowiono o rewizji, lustracji i odebraniu dóbr koronnych. Uchwały obejmowały swym zasięgiem wszystkie ziemie podległe Zygmuntowi Augustowi, więc także Prusy Królewskie i Prusy Książęce, Księstwo Oświęcimskie i Zatorskie oraz Mazowsze.