Gleby tundrowe, pustynne i stepowe należą do bardzo ubogich w przyswajalny azot i dlatego porosty asymilują azot z atmosfery przy pomocy cyjanobakterii, znajdujących się w zgrubieniach plechy, zwanych cefalodiami. Asymilacja azotu przez porosty (a właściwie sinice) zachodzi w zakresie temperatur od –5 do 35 °C.
Plecha porostów może mieć następujące formy: nitkowata – zbudowana z cienkich, czasami rozgałęzionych nitek, krzaczkowata – porozgałęziana i wzniesiona (zwisająca w wypadku porostów nadrzewnych), listkowata – lekko odstaje od podłoża i przypomina pofałdowany na brzegach liść, skorupiasta – płaska i ściśle przylegająca do podłoża, np. skały, muru lub kory drzewa, łuseczkowata – złożona z łuseczek.
Wiek pospolitych porostów nadrzewnych i naziemnych wynosi zwykle od kilku do kilkunastu lat; najbardziej długowieczne z tej grupy żyją 50–100 lat. Porosty naskalne o plechach skorupiastych mogą żyć znacznie dłużej. Znana jest plecha misecznicy popielatej (Aspicilia cinerea) licząca 1000 lat, a rekordzistą jest wzorzec geograficzny (Rhizocarpon geographicum), który może żyć nawet 9000 lat. Porosty rosną wolno, najwolniej te o plechach skorupiastych, np.