Inne nazwy wskazują przede wszystkim na funkcję lub praktykę wykonawczą, a nie na ścisły wzorzec formalny; przykładem jest etiuda, określana w tradycji zachodniej jako gatunek raczej niż forma, związany z ćwiczeniem określonego problemu technicznego lub kompozytorskiego.
W muzyce ludowej i tradycyjnej kategorie gatunkowe są często powiązane z przekazem ustnym, praktyką wspólnotową, funkcją społeczną, lokalną tożsamością i sposobami klasyfikowania repertuaru przez badaczy, wykonawców lub samych uczestników danej kultury. Samo pojęcie muzyki ludowej bywało jednak definiowane odmiennie w różnych krajach i okresach, a jego użycie łączono m.in. z ideami narodu, klasy, etniczności, tradycji i autentyczności. Z tego powodu klasyfikacje gatunkowe w muzyce tradycyjnej nie zawsze odpowiadają podziałom wypracowanym w zachodniej teorii muzyki artystycznej.
W muzyce popularnej gatunki są związane nie tylko z cechami brzmieniowymi, lecz także z obiegiem medialnym, rynkiem muzycznym, grupami odbiorców i sposobami społecznego wartościowania muzyki. Granice muzyki popularnej i jej gatunków są często płynne, a poszczególne utwory lub praktyki mogą być różnie klasyfikowane w zależności od czasu, miejsca, odbiorcy i kontekstu użycia.